A Joke: Bush-Blair Plan for World War III

George Bush and Tony Blair are sitting at a White House dinner, whispering to one another in the corner, when a diplomat from a friendly nation walks over to them and asks what they are discussing.

“We’re finalising our plans for World War III,” says Bush.
“Really?” says the diplomat. “And what are the plans?”
“We’re planning a war which will kill 14 million Muslims and one dentist,” answers Bush.
A look of confusion appears on the face of the diplomat. “One . . . dentist?” he asks. “Why? Why would you kill one dentist?”
At which point, Bush turns to Blair and smirks: “I told you no one would give a damn about the Muslims.”

Source: http://newstatesman.com/international-politics/2009/06/muslim-world-obama-bush-israel

“I LOVE NOT THOSE THAT SET”*

“I LOVE NOT THOSE THAT SET”*

by Tongucnaz S. Basturk

In his early twelfth century philosophical novel, Hayy Ibn Yaqzan, Andalusian-Arab philosopher Ibn Tufayl illustrates the tale of a feral child who grows up to discover truths which the author presents as universal. Even though Hayy—the protagonist— matured outside of any human culture and lived alongside animals, he employed the human faculty of reason to understand not only the natural laws which govern the physical world, but also metaphysical concepts which extend beyond empirical observation. Despite never having encountered any theological theories, let alone that of monotheism, Hayy deduces by means of his reasoning the idea of a sole omnipotent deity who he terms the “Necessarily Existent.” Through the story of Hayy, Ibn Tufayl expresses that human beings have an innate potential to realize universal truths if they are only willing to strive for it. The notion that a person can grasp certain religious values—such as God’s oneness— without exposure to a society [or conveyed message] which upholds them is also suggested by the Qur’an, the sacred text of Islam. Revered as the “Word of God” by Muslims, the Qur’an positions itself as the last in a line of divine revelations, while stressing that Islam is the faith into which man was originally born and which prophets since Adam have taught. It calls upon people to learn from the text and offers guidance for those who are willing to believe its message. The Qur’an claims that a person can discover the Truth—such as tawhid and life-after-death—by means of God’s signs and creations, even though he may not have access to a prophet’s teachings.

Throughout the Qur’an the imagery of natural phenomena are referred to as proofs for monotheism. Certain images, such as rain and night, are repeated to the extent that they become motifs scattered all over the text. Verses 33 to 40 of Ya Sin begin with “there is a sign for them in the lifeless earth” and proceed to contain both images of water and night, alongside that of gardens, various fruits, sunlight, and the moon. While these natural objects are described in great detail, there is also a constant emphasis on God’s position as Creator interspersed into the passages. The surah draws attention not only to the beauty of that which is described, but also to the creator who arranged the objects in such as manner: “It was not their own hands that made all this. How can they not give thanks? Glory be to Him who created all the pairs of things that the earth produces” (6:35-36). In Qur’anic passages, the beauties of creation are connected to and reflective of the power which designed them. In The Meaning of the Qur’an, Maududi explains that the shift between night and day reveals the “great regularity which is found in the alternation… [is] not possible unless the sun and the earth were bound in one and the same relentless system” (6:37; Maududi vol.11, p. 57). Because natural objects and cycles show an extreme degree of intricacy and systematization, they must be bound under the laws created by a single omnipotent deity. Maududi maintains that if there had been more than one creator “it cannot be imagined that such a comprehensive and universal plan with such deep and wise relationship could be produced , and should have continued to work with such regularity” (Maududi vol.11, p. 55). Since natural phenomena were designed by God, the Qur’an suggests that they disclose the truth of monotheism.

Another instance of when the Qur’an refers to nature as evidence of God’s might is in Surah Al-Furqan, in which verses 45-50 illustrate the shadow, night, day, winds, water, and the sky respectively. After detailing the process by which rain revitalizes the arid earth, it advances to assert “We present the same phenomenon over and over again for them so that they may learn a lesson from it” (35:50). This verse is noteworthy since it acknowledges the repetition of natural imagery prevalent all over the Qur’an, a repetition which causes the reader to constantly confront and consider what is represented as evidence of a single deity. But furthermore, it also indicates the actual occurrence of rainfall, which occurs time after time as well. The change of seasons, the growth of fruits, and the cycle of day and night are recurring events of life which the Qur’an presents as indicators of God’s unity, or tawhid. In illustrating scenes from nature, the Qur’an persistently emphasizes that the power and unity of God are undeniable.

Among the natural imagery which the Qur’an depicts as signs pointing toward the single Divinity, some also indicate the afterlife ordained for humanity. As in verse 37 of Ya Sin, verse 47 of Al-Furqan describes the cycle of night and day by saying “It is He who made the night a garment for you, and sleep a rest, and made the day like a resurrection” (25:47). While this passage too suggests that the shift between day and night demonstrates the power of their Creator, it also coveys the idea that this phenomenon provides proof of life-after-death. It implies that just as nighttime rest leads to the awakening at daylight, the dead who are at rest will be resurrected into the afterlife. A. Yusuf Ali elaborates on this notion by explaining that “the Night is like Death, our temporary death before Judgment…… and the Day is like the renewal of Life at the Resurrection” (Ali, p.937). Once again, the Qur’an supports its claim through a reference to a natural phenomenon which humans encounter in their daily lives while suggesting that these phenomena testify to the afterlife of which Muhammad informed his society. Furthermore, the motifs of rainfall and growth of vegetation mentioned above work as indicators of the afterlife as well. Maududi’s exegesis explains: “rainfall brings to life dead land year after year. This clearly proves that Allah has the power to bring the dead back to life” (Maududi, vol.8, p.195). The Qur’an employs human experience of the altercations of the day and night and the seasons as evidence for the concepts of both monotheism and life-after-death.

Given that the Qur’an uses imagery from nature to provide evidence for the concepts of tawhid and the afterlife, it suggests that man can realize these concepts by studying natural phenomena. As stated above, the Qur’an acknowledges that it repeats certain motifs from nature throughout the text in order to demonstrate that God’s creations serve as signs. By means of these signs, man can discover truths— such as that of monotheism and the afterlife. The Qur’an expresses this notion by having phrases which address human perception or intellect precede or follow descriptions of nature. In verses 11 through 13 of An-Nahl, all three verses depict some form of creation and then assert that man can learn something by studying them. The description of crops is followed by “there truly is a sign in this for those who reflect” (16:11); celestial bodies by “in this there are many signs for those who make use of their common sense” (16:12); and colors by “there is indeed a sign for those who learn lessons from them” (16:13). By drawing a connection between nature and human intellect, these verses suggest that if people study creation—which includes their own bodies and minds (51:21) – they will gain some understanding of the God who created all that man sees and marvels at. In his interpretation of passages from Ya Sin, Maududi clarifies that verses detailing creation “are meant to make man understand that if he looks around himself with open eyes, and uses his common sense, he will find countless and limitless proofs of the existence of god and His Unity” (Maududi, vol.11, p.59). By means of his senses and reason, man can observe and think about the regularity manifest in creation and thereby understand that they disclose the reality of tawhid and the afterlife.**

In Message of the Qur’an, Muhammad Asad explains that he rendered the term ayat—meaning signs—as “messages” since “those visual signs of a consciously creative Power convey a spiritual message to man” (Asad, 978). It is also interesting to note that the verses within surahs are called ayat as well; the physical experience of God’s creation is therefore comparable to the revelation enclosed within a sacred text. As expressed by the previously quoted verse 35:50, the repetition of motifs in the Qur’an parallels man’s persistent encounter with the signs embedded in creation. Just as the Qur’an’s reader continually confronts descriptions of the natural signs which point to God, every person experiences these same signs over and over again throughout his life. One might therefore agree with Dr. Ingrid Mattson that “the fact that each verse mentioning signs ends in a call for thinking, listening, and reasoning” reveals how “God is to be approached by a multifaceted perceptive engagement with His creation” (Mattson 43). Because creation as a whole is a sign which man can study by way of his perception and intellect, man might be able to improve his understanding of God, even if he comes from a culture distanced from revelation.

Man’s ability to discover the Truth by means of exploring the signs within creation is an indication of his being truthful to the primordial nature with which God has endowed him. Surah Ar-Rum contains a passage which tells Muhammad to remain steadfast to his religion because “This is the natural disposition God instilled in mankind—there is no altering God’s creation” (30:30). The Qur’an reveals that the teachings of Muhammad correspond to the nature with which God has endowed humans. As Asad states, the term fitrah implies “that the ability to realize God’s existence, oneness, and omnipotence is innate in man and that all deviation from this basic perception is a consequence of the confusion brought about by man’s progressive estrangement from his instincts” (Asad 365). The concept of fitrah demonstrates that human beings are equipped with an inborn knowledge of God’s unity and a capacity to comprehend the truth embedded within creation. In that sense, if one does not understand the truth of monotheism, it simply means that he has strayed from his nature. Maududi interprets this passage as conveying that “if you adopt the attitude of independence, you will be following a way opposed to your nature, and if you serve and worship another besides Allah, then you will be working against your nature” (Maududi, vol. 9, p.211). The concept of fitrah in the Qur’an expresses that man is naturally endowed with the capacity to understand the Truth, especially by way of the signs God has created around him.

The Qur’an illustrates that the prophet Abraham, by reflecting on nature, underwent the process of discovering the Truth. Abraham came from an idol worshipping society where people blindly adhered to the practices of their forefathers without being able to provide reasonable justifications for their beliefs (21:53), yet he felt that his culture’s practices were fallacious. Surah Al-An’am recounts the exploration he undertook to learn about his creator (6:74-79). He searched natural phenomena so as to find God, and considered the celestial bodies since it was already clear to him that manmade idols could not be the forces which created mankind. The Qur’an narrates “when the night outspread over him, he saw a star and said ‘This is my Lord.’ But when it set, he declared ‘I cannot love those that set’” (6: 76); he then proceeded to consider the moon and sun, but understood all of them were governed by laws. By use of his senses and reason, Abraham understood that these bodies were not deities, but merely signs which pointed toward their Creator. This narrative presents that for man to comprehend ‘the Reality’ “the only condition is that makes makes the right sort of observation of the phenemoena of nature and reflects on them carefully and exercises one’s reasoning to reach the truth by a connected, logical train of thought” (Maududi, vol.3, p.128). Abraham not only noticed the irrationality of worshipping idols, but embarked on an exploration to find his Creator, which he achieved by means of the perception and reason with which God had created him.

When Abraham becomes a prophet as a result of striving for the truth, The Qur’an portrays him as having urged his people to think about reality and reflect on the proofs in nature. When he encountered his father (6:74) or other members of his society (26:69), he questioned them about their beliefs to demonstrate how they were set on erroneous foundations. Like parts of the Qur’an which illustrate nature, the Qur’an depicts Abraham’s speeches as placing an emphasis on reason. He is shown as employing his reasoning and logical arguments in order to disprove idol worship (21:59-67), and frequently asking his people “will you not, then, use your reason” (21:67). Even though he was not sent a sacred text, the logic with which he tries to persuade people is nearly identical to that of the Qur’an. He provides the example of food and drink as evidence for man’s need to be grateful to the only God (26:79), just as passages of the Qur’an use grains and fruits as signs (36:35); he likewise uses the idea of creation to prove the existence of life-after-death (29:19). By remaining faithful to his fitrah and searching for the Truth, Abraham became a prophet, but also a sign. Maududi elaborates that there are “[s]igns in this that the Prophet Abraham did not follow the religion of his family, community and country but followed the true knowledge through which he came to know that shirk is falsehood” (Maududi, vol.9, p.152). While the systematization of creation and the recurring of natural cycles signal the existence of a single omnipotent deity, Abraham represents how human reason and human devotion—aspects of humanity which are also creations of God—can assist man in finding the Reality.

The story of Abraham’s rejection of idolatry and search for his Creator conveys the notion that man can discern the truths of tawhid by means of God’s creations. The Qur’an incorporates an abundance of imagery to emphasize that the sophistication and order of the natural world serve as evidence for both monotheism and the afterlife. And just as they function as proofs in Qur’anic verses, they are also proofs which recur throughout man’s life on earth. Given that one verse reads “[in all this] there are messages for people who use their reason” (45:5) and that God has endowed man with senses, the faculty of reason, and an inherent disposition to recognize God’s unity, man is equipped in such a way that—if he is willing to strive—he can discover the truths which nature reveals. While the Qur’an acknowledges that many may ignore or deny the signs which indicate the Truth, the life of Abraham becomes proof that humans can learn from the repeating cycles of nature if he puts the faculties with which God created him to use.

ENDNOTES:

* Qur'an, 6:76

** This idea is also captured by Muhammad Asad when he explains that man possesses “the faculty of reason with which [God] has endowed man, and which ought to enable every sane person to grasp the evidence of God’s existence by observing the effects of His creativeness in all nature” (Asad, 1069).

WORKS CITED

The Qur’an English Translation By M.A.S. Abdel Haleem. New York: Oxford UP, 2005.

The Holy Qur’an Translation and Commentary By A. Yusuf Ali. Brentwood, MD: Amana, 1983.

Http://www.scribd.com/doc/10720330/Message-of-Quran-Muhammad-Asad-Islam. Scribd. 7 May 2009 .

Mattson, Ingrid. The Story of the Qur'an Its History and Place in Muslim Life. Malden: Wiley-Blackwell, 2007.

Maududi, S. Abul A’la. The Meaning of the Quran. Lahore: Islamic Publications, 1991.

İsrail'in Eleştiriden Muafiyeti Veya Vicdanlara İpotek Koymak*

Amerikan yazılı ve görsel medyasında, Ortadoğu'ya ilişkin yorumlar yapılırken artık nakarat halini almış olan bir ifade tekrar edilir durur: İsrail Ortadoğu'nun tek demokratik ülkesi olarak, bölgede demokratik değerlerin temsilcisidir. Oysa, İsrail'in Ortadoğu'daki varlığı Amerikan demokrasisini bile tırpanlanmasına neden olan bir faktördür.Özellikle de bu görünüm, Amerikan iç ve dış siyasetinde yeni muhafazakarların ağırlığını hissettirmesiyle daha bariz bir hal almıştır. Özellikle basında bu etki en yoğun olarak hissedilmektedir.

Associated Press(AP)'in Filistin sorunu üzerine 2004 yılında yaptığı haberlerin bir dökümantasyonu bize bu ülkede insanların haber alma özgürlüğünün nasıl bir manipulasyon altında kaldığının bariz örnegini sunuyor.[1] 2004 yılında AP'nin İsrail/Filistin merkezli çatışmalar üzerine yaptığı haberlerin başlıkları ve ilk paragraflarına bakıldığında, İsrail'den hayatını kaybeden insanların sayısının 141 kişi olduğu görülüyor. Gerçek rakam ise 108. Aynı dönemde AP 543 Filistinli'nin öldürüldüğunü kaydetmiş. Gerçek rakam ise 821. Kayıplar oran olarak aktarıldığında, ortadaki manzara daha da kötü: Gerçek rakam bir İsrailli'ye karsi yedi Filistinli öldürülmüşken, AP,oran olarak aktardığında, iki İsrailli'ye karşılık bir Filistinli olarak aktarmış!..

Eylemler ve çatışmalar nedeniyle hayatını kaybeden çocukların sayısına dair tarafgir tutum daha korkunc boyutlarda. AP 2004 yılında İsrailli cocuklara zarar veren sekiz olay varken, dokuz olay aktarmis başlık ve ön paragraflarda. Öte yandan, 179 Filistinli çocuğun 2004'deki çatışmalarda hayatını kaybetmesine rağmen, AP sadece 27 Filistinli çocuğun öldürüldüğünü kaydetmiş. Oransal olarak bakınca, İsrailliler'e gelince yuzde 113, Filistinlilere gelince yuzde 15 kayıp AP haberlerinde yer almış!...

İki hafta önce Amerikan MSNBC'deki bir tartışmayı izlerken de, benzer bir tutumu farkettim. Tartışma esnasında, ekranın solunda açılan bir kutudan bombalanan yerleri, İsrail uçaklarından alınan hedef resimleriyle beraber veriyorlar. Gösterilen on hedefin sadece birisinde tepede bir tane makineli tüfek var. Ama diğerlerinde en ufak bicimde bir silah görüntüsü olmadığı gibi, hepsi de normal hepimizin bildiği apartman blokları.. Önce görüntü olarak, makineli tüfekli hedef geliyor, peşinden diğerleri. Tabii ki, bir makineli tüfeğe karşı atılan bombanın ağırlığının yarım ton olduğu da hiç söylenmiyor.

Basındaki Filistinliler aleyhine olan önyargılı haber aktarımının yanısıra, medya üzerindeki İsrail çevrelerinin baskıları da ihmal edilemeyecek boyutlarda. Öyleki, bu sadece ulusal basınla sınırlı değil, Amerikan yerel basını da bu baskılardan muaf değil. Holger Jensen Colorado'nun Denver şehrinde basılan ve sadece bu eyalette satılan Rocky Mountain News gazetesinde hem uluslararası haberler bölümünün editörüydü hem de köşe yazarı. 9/11 sonrasında Filistin'e gitti ve oradaki olayları yerinden izledi. Bu arada yerleşmelerde oturan "barışsever ve terör kurbanı" İsrailliler'in, Amerikalı ve de gazeteci olmasına rağmen silahlı saldırısına uğradı. Döndüğünde bu intibalarını gazetesinde bir hafta boyunca yazdı. Tabii yer yerinden oynadı. Sadece Colorado'da değil, Amerika çapinda yoğun tepkiler aldı. Bir süre sonra, gazete sağlık sebepleriyle Jensen'in yazılarına bir müddet ara vereceğini söyledi. Tabii, Jensen bir daha gazetesine hiç dönemedi [2]

Peki buna neden gerek duyulmakta? ABD'nde medyadaki tekelleşme, medya sektöründe belli bir kesimin ağırlığının olması ve Yahudi iş çevrelerinden reklam gelirlerini kaybetmeme gibi faktörlerin sebep oldugu bir durum bu. Ama asıl önemlisi, özellikle 9/11'dan sonra, son yıllarda belli bir kesimin izlediği sistemli bir psikolojik sindirme operasyonunun etkisi daha büyük ve dünya çapında etkili oluyor. Bu baskılardan sanat dünyası da nasibini alıyor.

Rachel Corrie'i hepimiz hatırlıyoruz. Filistin'de terörle hiç alakası olmayan bir eczacının evinin yıkılmasını önlemek için bir İsrail buldozerinin önüne durmuş; ama buldozer onu ezip geçmişti. İsrail'in kaçırılan askerleri icin savaşa girmesine onay veren ABD kendi vatandaşının göz göre göre öldürülmesine seyirci kalmıştı. Rachel Corrie'yi anlatan, "Benim Adım Rachel Corrie" adlı, bir tiyatro oyunu hazırlanmış ve gösterime girmesine ramak kalmıştı. Başta ABD'nin prestijli gazetelerinden New York Times olmak üzere, yoğun bir negatif propaganda sonucu bu oyunun sahneye konması engellendi. [3]

Bu baskılardan nasibini alanlar arasında akademiyi de unutmamak gerekiyor. Amerika'nın Uluslararası İliskiler teorisine katkıda bulunmuş, Harvard Üniversitesi'nde, Kennedy Kamu Yönetimi Okulu'nun dekanı Stephen Walt, yine kendisi gibi çok ünlü Chicago Üniversitesi'nden John Mearsheimer'le birlikte "İsrail Lobisi" başlıklı, 83 sayfalık bir araştırma yayınladı. [4] Her iki akademisyen de ortada, radikallikle ve de İsrail aleyhtarlığı ile alakası olmayan iki kişi. Sadece tarafsız olmak endişesini taşıyarak araştırmayı hazırlamışlar. Walt ve arkadaşının kafasındaki sorun Amerikan çıkarları ve bu açıdan bu lobinin etkisini inceliyor. Ve sonuç olarak dediği şu: bu lobinin, ABD'nin ve İsrail'in politikaları üzerinde hayati derecede etkisi var. Onların etkisi sonucu oluşturulan ve uygulamaya konulan politikaların sonuçları şu ana Amerıkan çıkarlarına zarar verdi. Bu arastırmaya malum çevrelerden gelen tepkiler üzerine Walt, Harvard'daki dekanlık görevinden istifa etmek zorunda kaldı. [5]

Örnekler bunlarla bitecek gibi değil. Amerika'nın prestijli üniversitelerinden Columbia Universitesi'nde, Ortadoğu sorununun çözümü üzerine düzenlenmis bir konferans, konuşmacı olarak davetli olan İsrail büyükelçisinin protestosu üzerine ertelenmek zorunda kaldı. [6]

Peki ya Columbia Üniversitesi'nden Raşit Halidi'nin başından geçenler? Halidi uzun süredir hedefte olan biri. Aslında radikal bir akademisyen değil. Filistin asıllı Halidi, hepimizin aşina olduğu tabirle, sosyal demokrat olarak nitelendirilecek biri. Bir ara FKÖ'nin Ulusal Merkez Komitesi'nde yer almış. Tabii ki, İsrail politikalarını eleştiren biri. İşte bu onu hedefe koyan faktör ve ayağını kaydırmak için herşey yapıldığı gibi, kendisi terör destekçisi olmakla suçlanıyor. Nedeni de "İntifada"yi pozitif bir sosyal-siyasal tepki olarak görmesi. Halidi'nin başında olduğu Ortadoğu Enstitüsü'nun ilk, ortaokul ve lise oğretmenleri için hazırlamış olduğu çeşitli seminerler ve dersler var ve bu derslerin birini de Halidi veriyordu. Yeni muhafazakarların ve Siyonistlerin yayın organı olan New York Sun gazetesinin, Halidi aleyhine açtığı bir kampanya sonucunda, New York Eğitim Dairesi, Halidi'yi bu dersleri vermekten, Üniversite'ye bile danışmadan men etti.

Columbia Üniversitesi'nin başından geçenler bununla da bitmiyor. Üniversite'nin Yahudi asıllı öğrencilerinden bir grup, kendilerine destek veren bir kısım medya kuruluşu ile birlikte, üniversitenin Ortadoğu Dilleri ve Kültürleri Bölümü öğretim üyelerini hedef alan bir kampanya başlatmış durumda. [7]

9/11'dan sonra kurulmuş olan "Campuswatch" adli bir kuruluş şu an üniversitelerin özellikle Ortadoğu bölümlerindeki öğretim üyelerini, genelde ise bütün İsrail ve Amerikan politikalarını eleştiren ve İslam hakkında pozitif imaj verecek şekilde ders veren öğretim üyelerini izlemek ve haklarında rapor hazırlamakla meşgul. Bu çabanın bir parçası olarak da son zamanlarda çıkan bir kitabın adı "Profesörler: Amerika'nın 101 En Tehlikeli Akademisyenleri". Listedeki 101 kişi içinde, eserleri Türkçe'de de basılmış olan Noam Chomsky, Norman Finkelstein, Howard Zinn, Frederic Jameson, John Esposito, Richard Falk, Ali Mazrui ve Hamid Algar gibi isimler yer alıyor. [8]

Yeni muhafazakarların ve Siyonistlerin içinde yer aldığı bir baskı grubu aynı zamanda işinde kalabilme hakkını kazanmış profesörlerin de üniversitedeki görevlerine son verilebilmesini kolaylaştıracak bir yasanın çıkması için yoğun bir faaliyet içerisindeler. Özellikle üniversitelerin Ortadoğu ve Kültürel Çalışmalar gibi bölümlerinin anti-Amerikan, anti-İsrail ve yurtsever olmayan Marksistler ve çokkültürcü liberal solcularla dolu olduğunu ve onların tahakkümüne son vermek için böyle bir yasaya gerek olduğunu düşünüyorlar. Bu arada, aileleleri, tehlikeli profesörler listesindeki öğretim üyelerini istihdam eden üniversitelere öğrenci göndermemeye teşvik ederek bizzat üniversiteleri bu öğretim üyelerinin ilişiğini kesmeye zorlamaya çalışıyorlar.

Murat Belge'nin 18 Temmuz tarihli yazısında dediği gibi, İsrail ve İsrail yanlısı çevreler "Her Filistinli bana düşmandır" düşüncesinden "Her Arap bana düşmandır"a geçmekle kalmadı, işi "Her Müslüman bana düşmandır"a da vardırdı. [9] Ve artık geldi iş 'Beni eleştiren herkes Filistinlidir' benzeri bir mantığa dayanmış durumda. Bu mantık yürütmenin etki derecesini de artırmak için, İsrail ile birlikte özelde ABD, genelde Batı birlikte anılmakta, İsrail'e yapılan bir eleştiri bunların hepsine yapılmış gibi gösterilmekte ve İsrail'in içinde olduğu sıcak çatışma da bir bölgesel toprak çatışması olmanın dışına çıkarılıp Batı medeniyetinin varolup yokolma mücadelesine dönüştürülmekte. Bu yapılırken de iki iki güçlü kozları var ellerinde: Holokost ve "terörle savaş."

Yani, sizin anlayacağınız, vicdanlarımızı zincire vurarak sesimizi kesmek ve haksızlıklara kör kalmamızı istiyorlar.

[1] Peter Philips, "News Bias in the Associated Press," commondreams.org,http://www.commondreams.org/views06/0722-21.htm
[2] bkz. http://www.angelfire.com/co3/alaqsaintifada/Holger/where.html
[3] http://www.pmwatch.org/pmw/mediocrity/displayCall.asp?essayID=340
[4] Arastirmanin kisa bir ozeti icin bkz., John Mearsheimer ve Stephen Walt, "The Israeli Lobby," London Review of Books, http://www.lrb.co.uk/v28/n06/mear01_.html. Kısa bır Turkçe özet için bkz. "ABD’nin Ortadoğu politikası İsrail lobisi tarafından mı belirleniyor?," Zaman, 30 Temmuz 2006,http://www.zaman.com.tr/?bl=yorumlar&trh=20060801&hn=318935
[5] bkz. http://www.antiwar.com/justin/?articleid=8796 ve http://batir.jeeran.com/archive/2006/3/ , "Freedom of Expression: American Way!" baslikli makale
[6] bkz. http://www.washington-report.org/archives/April_2005/0504056.html
[7] bkz. yukaridaki link.
[8] bkz.http://en.wikipedia.org/wiki/The_Professors:_The_101_Most_Dangerous_Academics_in_America
[9] Murat Belge, "Israil," Radikal, 18 Temmuz 2006, http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=193197&tarih=18/07/2006

* Su an yayinda olmayan Siyar.org sitesi icin kaleme alinmistir. (Agustos 2006). 

 

Ortadoğu'da İslamcılık Ve Demokrasi: Mısır Seçimleri Örnekolayı

Ortadoğu'da İslamcılık Ve Demokrasi: Mısır Seçimleri Örnekolayı

Levent Baştürk

Mısır'daki son parlamento seçimleri, Türkiye'de İslami kesimler de dahil olmak uzere, hiç bir kesimde gereken ilgiyi görmedi. Oysa bu seçimin bir kaç açıdan bizim için önemi vardı. Birincisi, 9/11 sonrası dönemde ABD'nin Genişletilmiş Ortadoğu Projesi çerçevesinde, Ortadoğu'da istikrar adına otoriter rejimleri desteklemekten vazgeçip bölgede demokratik dönüşümü esas aldığının test edilmesi açısından önemliydi. Mısır gibi Arap Ortadoğu'sunda belki de en büyük ağırlığı olan bir ülkede önceki uyduruk seçimlerden farklı bir seçim yapılması ihtimali vardı. İkincisi, seçimlere yasaklı olduğu için parti olarak katılamasa da, bağımsız adaylar yoluyla katılan Müslüman Kardeşler (MK) hareketinin göstereceği performans açısından, son on yılını din-devlet ilişkileri, laiklik, demokrasi ve kimlik tartışmaları ile geçirmiş olan Türkiye'de bu seçimin bir anlamı olmalıydı. Üçüncüsü, bölgesel bir güç olma özlemi taşıyan Türkiye açısından bölgenin diğer önemli ülkesi Mısır'daki gelişmelere kayıtsız kalınması düşünülemezdi. Türkiye'nin bölgeye ve İslam dünyasına yönelik izleyeceği siyaset açısından bu seçim müslüman-Arap kamuoyunun nabzını tutan en önemli gösterge olması niteliğini taşıyordu.

Mısır'daki seçimlere ve sonuçlarına karşı Türkiye'deki ilgisizlik aslında Türkiye'de yürütülen iç ve dış dünyaya yönelik siyasi tartişmaların ne kadar dış dünyayla irtibattan uzak bir biçimde yürütüldüğünün de bir işaretiydi. Bu ilgisizlikte belki, Mısır'da geçmişte yapılan bütün seçimlerin adet yerini bulsun türünden yapılmış kandırmaca seçimler olmuş olmasının yeri vardı. Ancak bu seçimlerin üzerine eğilmeyi gerektirecek çeşitli nedenlerin varlığı, geçmiş seçimleri bir mazeret olarak sunmayı geçerli kılmıyor. Peki bu seçimleri önemli kılan neydi?

Bütün Arap ülkelerinde olduğu gibi Mısır'da da son yıllarda, reform niteliği taşıdığı şüpheli de olsa, siyasal alanı dönüştürmeye yönelik olduğu imaji veren bir takım değişiklikler yaşanmaya başlandı. Her ne kadar ABD bunda krediyi kendine verse de, değişim arayışının özünde içerideki taleplerin varlığı ve bunların rejim üzerindeki baskısının rolünü inkar etmek imkansızdır. Değişim kendini empoze etmekle beraber, Mısır'daki statükonun herşeyi hemen daha ilk seçimde elinden kaçırmak istemediği de ortadadır. Bu nedenle de değişiklik getireceği iddiasıyla parlamentodan geçirilen her kanun tanıdığı değişiklikleri icraate dökmeyi mümkün olduğu kadar zorlaştıran pek çok hükümü de beraberinde getirmektedir. Değişimin kendisinden ziyade, en azından değişim zorunluluğunun elitlere kendini kabul ettirmişliğinin yarattığı iyimser hava içerisinde, gerek son çok adaylı başkanlık seçimlerine gerekse son parlamento seçimlerine yönelik özellikle ABD'de oldukça iyimser bir hava kendini hissettirmiştir. Başkanlık seçimleri öncesinde ve seçim sırasında vuku bulan pek çok tatsızlıklara rağmen, en azından çok adayla gidilen bir başkanlık seçiminin varlığı bile olumlu bir gelişme olarak görüldü.

Parlamento seçimleri öncesinde de seçimlere hile karışmasının önüne geçmek için, bir kısmının işleyeceği şüpheli, yeni düzenlemeler getiren kanunların parlamentodan geçirilmesiyle sandıklar üzerinde yargı denetiminin ve yerli hükümet dışı örgütlerin gözetim hakkının kabul edilmesi olumlu gelişmeler arasındaydı. Ayrıca seçim kampanyası dönemi, muhalefetin hazırlanması açısından kısa tutulmasına rağmen, genelde pek muhalefete güçlük cıkarılmadan geçti. Bu nedenle de, parlamento seçimleri için, başkanlık seçimleri için oldugundan fazla bir iyimserlik sözkonusuydu. 2000 yılındaki seçimlerinde sadece 30 civarında sandalye için bağımsız aday gösteren MK hareketi, bu defa 150'ye yakın sandalye için yarışa girmeyi göze almıştı. Din referanslı örgütlerin partileşmesini engelleyen siyasal partiler yasası uyarınca partileşmesine müsaade edilmeyen ve seçimlere her zaman bağımsız adaylarla katılan MK, 444 sandalyenin hepsi için rekabete girmenin sisteme kafa tutmak olarak algılanacağının bilinciyle, adaylarının miktarını sınırlamış, ama bunun kendi gücünü gösterecek miktarda olmasını da istediğini açıkca ortaya koymaktan çekinmemişti. Kimse bu seçimlerde iktidar partisi Ulusal Demokrasi Partisi (UDP)'nin iktidarı kaybetmeyi göze alacağını beklemiyordu. Belli miktarda seçime hile karışması da beklenmesine rağmen önceki seçimlere göre olumlu yönde niteliksel bir farklılık da özellikle dış çevrelerin umuduydu.

9 Kasım-9 Aralık 2005 tarihleri arasında, her turun iki aşamalı olduğu üç bölgeli-üç turlu olarak gerçekleştirilen seçimlerin sonuçları, 12 sandalye için seçimlerin tekrar edileceği 6 seçim çevresi dışında, geçen hafta açıklandı. İktidar, seçimin ilk turunda zor gibi görünen, parlamentoda, anayasal değişiklik için gereken, üçte iki çoğunluğu sağlamak uğruna ikinci ve üçüncü turlarda her türlü seçim hilelerine başvurdu ve 314 sandalye kazanmayı başardı!. MK'nin 88 temsilci çıkarabildiği seçimde, laik muhalefet partileri sadece toplam dokuz temsilci çıkarabildiler. Bu seçimin analizinin, seçimin yapısı ve seçim esnasında olanların aktarılmadan yapılması biraz güç; ama ben yer darlığı açısından bu ayrıntılara sadece yeri geldiğinde değinmek suretiyle yazının geriye kalan kısmını sadece bu seçimin değerlendirmesine ayırmak istiyorum. Peki bu seçimler neyi ortaya koydu?

Birincisi, dışarıdaki iyimser havaya rağmen, Mısır halkının yılların aldatmacasından kaynaklanan seçim siyasetine karşı duyarsız ve ilgisiz olma duygusunu, seçim öncesi yapılan kozmetik reformların gidermediğini ortaya koydu. Seçimlere katılım oranındaki düşüklük halkda hala anlamlı bir siyasal değişimin olacağı hissinin uyanmadığının işaretiydi. Seçimlere katılım oranı, en iyimser tahminlerle yüzde 25 ile sınırlı kaldı. Bu oranın artmamasının en önemli sebepleri arasında, özellikle ilk turun ilk aşamasında sandıkların açılmasıyla UDP'nin hegemonyasının eridiğini gösterir sonuçların çıkmasıyla rejimin hırçınlaşması ve ileriki aşamalarda katılımın önüne geçmek için olmadık desiselere başvurmasının da etkisini hesaba katmak gerekmekte.

İkincisi, ABD'nin bölgede demokrasiyi yayma ve hakim kılma politikasının samimiyeti bu seçimle test edildi. Maalesef, ABD bu testi geçemedi; durumu kurtarmakla yetindi. Seçimlerin daha ilk turunun ilk aşamasında vuku bulan seçim hileleri basında yer almaya basladığında, Amerikan dışişleri kendilerine ihlallerle ilgili resmi bir raporun ulaşmadığını ve Mısır hükümetinin gayretlerinde samimiyetinden şüphede olmadıklarını ifade etmekle yetindi. Tabii ki, ABD'nin bu tavrının başında gelen neden, sandıktan çıkan sonuçların laik muhalefetin daha da zayıfladığını, sandalye kaybettiğini, ve rejim karşısında bir alternatif sunmaktan uzak oldugunu göstermesidir. Ancak seçimin ikinci turunda 1500 MK taraftarının tutuklanması, seçimin üçüncü turunda rejimin güvenlik güçleriyle kiralık haydutların seçmenler üzerinde terör estirmesi ve can kaybına sebep olması ve bizzat tehlikeleri göze almış yüzden fazla hakimin bazı seçim bölgelerinde seçimlerin geçerliliğini sorgulaması üzerinedir ki, Amerikan dışişleri hayal kırıklıklarını ifade etme yoluna gitti.

Üçüncüsü, Mısır'ın zaten zayıf olan laik muhalefet partilerinin daha da zayıflaması bu seçimlerin bir diğer sonucudur. Bu partilerden birisinin kökleri krallık dönemine giden geçmiste MK'yi de çatısı altına alarak seçim koalisyonlarına önderlik etmiş bir parti durumundaki liberal Yeni Wafd Partisi olmasına ve diğerinin de Nasır çizgisini izleyen (bizdeki ulusal solcuların dengi) parti olmasına rağmen, laik partiler bir önceki seçime göre hem oy hem de sandalye kaybına uğradılar. Üstelik bu, Yarın Partisi dışındaki bütün partilerin seçime ittifak yaparak girmesine rağmen oldu. Her ne kadar bazı Mısır aydınları bunun sebepleri arasında rejimin siyaseti devlet ile camii arasında sıkıştırıp, sivil topluma insiyatif bırakmadığını ve bunun laik partilerin güçsüz olmasına neden olduğunu ileri sürse de, Mısır için bu tezin o kadar fazla geçerliliğinin olmadığını gösterir pek çok delil olduğunu burada belirtmekle yetineceğiz. Asıl sebep bu partilerin halkla bir iletişim kurmada çektikleri güçlükte aranması gerekmektedir. Aksine, bütün baskı ve sınırlamalara rağmen, Mısır oldukça hareketli bir sivil toplum örgütlenmesi gösteren bir özellik arzetmektedir.

Dördüncüsü, bu secim sonuçları Mısır'daki en organize ve en güçlü muhalefet bloğunun ve iktidarın, mevcut şartlarda, en güçlü alternatifinin MK hareketi olduğunu gösterdi. UDP parlamentoda yaklaşık 100 sandalye kaybetmiş, MK ise bir önceki parlamentoda 15 olan sandalye sayısını, bütün engellemelere rağmen, 88'e çıkarmıştır.* MK'nin bu seçimlerde gösterdiği performansın sosyolojik kapsami ise, siyasal boyutundan daha önemli bir nitelik arzetmektedir. Mısır seçimleriyle de ortaya kondugu gibi, genelde İslam özelde ise, İslam referanslı hareketler toplumda derin kökleri olan bir sosyal, kültürel ve politik bir fenomendir. Bu gerçekliğin ise güç kullanarak ve zorlamayla ortadan kaldırılamayacağı ortadadır. Bu sebeple de, bölgedeki demokratik transformasyon tasarımlarının bu gerçekliği gözönünde bulundurması, İslamı denkleme dahil edilmesi gereken yapısal bir unsur olarak değerlendirmesi gerekmekte ve İslamı dışlayan yaklaşımların demokratikleşmenin önünde bizzat engel teşkil ettiğini idrak etmesi gerekmektedir. İslam ve İslami oluşumlara monolitik bir bakışla yaklaşan dışlayıcı yaklaşımların göremediği, İslami anlayış biçimlerinin farklılığı, İslamı yorumlamada farklı oluşumların birbirinden ayrıldıkları, İslami yapılanmaların çeşitliliği ve değişik grupların politik ajendalarının çatışan maddeleri ve öncelikler sıralamasındaki varyasyonlardır. İslami oluşumları tek bir kategori içinde değerlendirip onlara fundamentalizm kılıfını geçirmek kompleks ve çeşitlilik arzeden bir manzarayı çok basite indirgemekte ve gerçeği yakalayamamaktadır.

Besincisi, MK'nin sözde modernleştirici despotlara karşı, bizzat modernitenin sağladığı vasıtaları ustaca (ve hatta despotlardan daha ehil olarak) kullanarak taraftarlarını siyasal arenada, bütün kısıtlamalara rağmen, mobilize etme yeteneğini göstermesi, daha önceden Türkiye'de Refah Partisi ve AK Parti örneklerinde tartışıldığı gibi, İslamcılığın modernlik karşıtı olmadığı, aksine onu içselleştirdiği tezini tekrar gündeme getirmektedir. İslamcılığın moderrnlik karşıtı olduğu iddiasından yola çıkan ve bütün İslamcı pratiği bin Laden üzerine inşa edilmiş bir söylemle izah etmeye kalkan açıklamaların günümüzde Ortadoğu'nun siyasal ve sosyal gerçekliğini anlamada ve açıklamada fazla yararı olmadığı ortadadır. İslamcılık, modernlik ile İslam'ın tarihi ve sembolik kaynakları arasında aranılan bir uzlasının sonucu ulasılan bir sentezdir. İslamcılık fenomeni, söylem ve sembolleri ile İslami gibi dursa da, metodları, araçları ve hatta amaçları(nın bir kısmı) açısından moderndir. Toplumsal tabanını sanıldığı gibi eğitimsiz ve cahil halk yığınları değil; aksine seküler eğitim almış, önemli kısmı orta sınıf, profesyonel meslek sahibi ve yeni kentli bir sosyal zümredir. İslamcılığı sadece modern çağa ilkel bir tepki olarak okumak ve onu bastırmaya calışmak müslüman nüfusu yoğun ülkelerde siyasal krizlerin derinleşmesini beraberinde getirecektir. İslamcılık, Batı karşısında çözülme yaşayan, kimi zaman sömürgeciliğin doğrudan meydan okumasıyla yüzyüze kalmış ve acı deneyimlerden geçmiş İslam dünyasında, yeniden dengesini bulmak isteyen bu dünyanın yaşadığı dilemma ve krizlere karşi bir karşılık ve kendini ifade ediş biçimidir. Aynı zamanda İslam dünyasında varolan siyasal spektrumda en önemli unsurlardan biridir. Moderniteye bir karşı duruş olmaktan öte, onunla toplumun kültür kodlarının dışına çıkmadan, bir uzlasma arayışıdır. Hatta batı-dışı bir modernitenin imkanlılığı arayışı ve bunu ortaya koyma arzusudur. Hal böyleyken, Islamcılığın siyasal sistemin dışına itilmesi teşebbüsü sorun çözücü değil, sorunları ağırlaştırıcı bir reçete olacaktır.

Altincisi, MK (ve İslam dünyasındaki benzer hareketlerin) önderliğinin söylemi ve de pratiği, İslamcı siyaset arayışlarının demokrasiyi dışlayıcı değil, onu içselleştirmeye çalışan bir çaba içinde olduklarını göstermektedir. Iktidarin demokratik yoldan rotasyonu, kuvvetler ayrılığı ve dengesi anlayışının kabülü, düşünce özgürlüğünün önündeki engellerin kaldırılması ve demokratik popüler katılım gibi olguları söylemlerine entegre etmeye çalışmaları bu hareketlerin demokratik düzenin normları ile kendilerini bağlı kabul ettiklerinin kanıtıdır. Demokrasinin bir ideoloji ve hayat tarzı ile özdeşleştirilmesi, demokrasinin değişik kültürel bağlamlarda ve değerler sisteminde işlevsel olma potansiyeli gösteren kurumlar ve prosedürler bütünü olduğu gerçeğini gölgelemektedir. Böyle bir özdeşleştirmeden yola çıkarak "fundamentalist tehdit" kisvesi altında İslamcı hareketlerin ezilmeye çalışılması demokratik dönüşümün önüne geçilmesinden başka bir şeye hizmet etmemektedir. Dolayısıyla, Mısır'daki demokratik dönüşümün, seküler siyasal muhalefetin neredeyse hiç olmadığı bir ortamda, MK olmadan gerçekleşmesinin mümkün olmadığı artık kavranmalıdır.

Yedinci ve son olarak da diyecegimiz, bu seçimlerin Mısır'ın geleceği açısından ortaya koydugu tek önemli gerçekliğin, demokrasi cininin artık sişenin dışına çıktığını göstermesidir. Yoksa, seçimlerin kendisi ve rejimin performansının ilerisi için umut verici fazla bir tarafının olmadığı ortada. MK dışında hic bir siyasi oluşum devlet başkanlığı seçiminde aday göstermek için gereken parlamentodaki sandalyelerin en az yüzde beşine sahip olma şartını gerçekleştirememiştir. MK de bir siyasi parti olmadığı için, eğer önümüzdeki beş yıl içinde yeni bir başkanlık seçimi olacaksa, sadece UDP adayının katıldığı bir seçim olacaktır. Ayrıca, seçim sırasında başvurulan oy satın alma, UDP seçmenleri dışındakileri sandıklara sokmama, bazı sandıkları hiç açmama ve yeri geldiğinde şiddet kullanma gibi taktikleri de hesaba kattığımızda, Mısır'da statükonun öyle bir değişim arayışında olmadığı ortaya çıkmıştır. Parti içinde, oğul Cemal Mübarek etrafında toplanmış ve Batı eğitimli yeni genç grubun değişim konusunda samimi olduğu iddia edilmektedir; ama onların da değişimi tek başlarına göğüsleyecek güçlerinin olmadığını bizzat bu seçimler ortaya koymuştur. İnternet sayfaları eli demir çubuklu ve bıçaklı haydutların resimleri ile doluyken, hala NDP liderliğinin pişkince, çıkan sorunların abartıldığını söylemesi iktidarın değişim yönünde bir arzu taşımadığımı göstermektedir.

Bütün arızalarına rağmen, bu seçim sonucunda, artık rejimin seçim sonuçlarını eskisi gibi istediği şekilde manipüle etmesinin önünde engellerin olduğu halk tarafından idrak edilmiştir. 10 bin hakim arasinda sayıları sadece yüz küsür kişiyi bulsa da, bazı hakimlerin canlarına yönelik tehdite rağmen seçim sonuçlarını sorgulayabilmesi, binlerce sivil kuruluşun gönüllü olarak seçimin gözetiminde görev alması, artık en büyük muhalif gücün en azından eskiye oranla gücünün gerçek boyutunu göstermede çok çekingen davranmaması ve devam edeceğini düşündüğümüz rejim üzerindeki dış baskılar, artık dönüşü olmayan bir yola girildiğini göstermektedir. Bu durumu bizdeki 1946 seçimlerine benzetmek mümkündür. Artık kapı aralanmıştır. UDP içinde de rejimin eskisi gibi devam etmeyeceğinin bilincinde olanların varlığı, dengeleri fazla sarsmayan ve UDP'nin güç transferini fazla hızlandırmayan; ama aşamalı bir değişim anlayışının muhalefetle uzlaşma zemini üzerinde pratiğe konabileceğinin işareti olarak görülmektedir.

* MK dışında, üçüncü büyük yekünü bağımsız temsilciler oluşturmaktadır. İşin gerçegi, UDP'nin kazandigi temsilciliklerin neredeyse yarısı seçimlere bağımsız katılmış ve seçildikten sonra UDP'ya katıldıklarını açıklamistir. Bir önceki ve son Mısır seçimlerinde çok sayıda kişinin bağımsız seçilip sonra UDP'ye katılması ve diğer bağımsızların da kazandığı sandalye sayılarının seçime katılan partilerden çok fazla miktarda olması başlı başına üzerinde durulması gereken bir konudur ve siyasetin siyaset dışı amaçlar için kullanılmasıyla dogrudan alakalı bir konudur. Maalesef, bu yazı içinde buna değinmemiz imkansız.

STATÜKONUN VATANSEVERÝ....

STATÜKONUN VATANSEVERÝ....
Levent Baştürk

Ýyi bir vatansever olmayý küçümsemeyiniz.
Bazýlarý der ki, vatanseverlik yürek ve kan meselesidir.
Bence o kadar basit değil. Ondan daha fazlasýný gerektirir.
Bir defa, yalan haberleri cesurca yaymak için, yalanınız yüzünüze vurulduðunda kýzarmayacak bir yüzünüzün olması zaruridir..
Ýlave olarak da, aklý tatile çýkarmak gerekir...
Yoksa nasýl inanýr ve milletin de inanmasýný beklersiniz internette gezen, kasıtlı olarak ortaya çıkarılmış ve belli bir merkezden yönlendirildiği imajı veren yalan haberlere.
Bir bakýnýz þuna:
"Brüksel Zirvesi Sonuç Bildirisi’nden.
‘Türkiye’ baþlýklý bölümden; ‘Presidency Conclusions’, Madde 23:
‘Müzakerelerin yalnýz Türkiye’yle deðil diðer devletlerle de yapýlabileceðini ve müzakereler sýrasýnda Türkiye birkaç devlete bölünürse veya Güneydoðu bölgesinde bir Kürt devleti kurulursa, yeni bir karar olmaksýzýn onlarla da müzakere yapýlacaðýna.’

ÖNEMLÝ NOT: Lütfen yurtseverlik gereði bu durumdan herkesi haberdar edin.
Türkiye’miz üzerinde oynanan oyunlarý herkes ögrensin!"[1]
Artýk dünyada herkesin e-posta kutusuna gelen bu yalaný gönderme zahmetine katlananlara, aklýný tatile çýkarmýþ demez de ne dersiniz?.. İlgili belgeye rahatlıkla ulaşmak mümkünken, calışan bir beyin yalanı tercih eder mi?
Peki ya, Urfa’da -olmayan- Ýtalyan hastanesinde, çocuklarýna Türk vatandaþlığy almak için doðum yapan üç bin Ýsrailli kadýn haberine ne demeli?..
Neymiş efendim, ilerde bu Türk vatandaşı Israilliler, şu an satın aldıkları GAP bölgesindeki topraklara yerleşip, buraların Israil'e ait olduğunu iddia edeceklermiş...
Bir defa, Türkiye vatandaşlık kanunu, vatandaşlığı toprağa (doğum yerine) göre değil, kan bağına (anne-babanın vatandaşlık durumuna) göre düzenliyor.
****
Aklın tatile gönderilmesinden sonraki aşama papağanlık... Mesela bazý kod kabul edilen kavram ve tabirleri okuduğun veya duydugun zaman, hemen baþlayacaksýn karþýndakine şunları saymaya :
"Vatan haini, Türk düþmaný, bölücü, dýþ güçlerin ajanı, sözde aydýn, sözde vatandaþ, demokrasi ve insan haklarý arkasýna sýðýnmýþ gizli amaçları olanlar...."
Peki hangi kodlara duyarlý olmak lazým? Çok kolay. Kolay olmak zorunda... Akýl tatilde, papağanlık devrede çünkü.
"Ermeni tehciri, Kürtler'e karşı yerine getirilmeyen vaadler, herkese inanç özgürlüğü, kültürel zenginlik mirasýmýz, Anadolu mozaiði, Varlýk vergisi, Türkleþtirme politikalarý, ana dilde eðitim, sivil ve kültürel haklar, din iþlerinin sivil topluma býrakýlmasý, tek parti diktatörluðü, laikçilik, Süryani göçü, İstiklal mahkemeleri, askerin siyasetten çekilmesi, faili meçhul, yargısız infaz, Susurluk...."
Baþkalarý da var listede; ama biz fazla uzatmayalým. Baþka söyleyecek sözümüz var çünkü.
****
Ýlave olarak, çelik gibi dirayetli olmalýsýnýz. Çünkü hainler çok donanýmlý. Bu durumda zihniniz kalın ve sağlam taş duvarlarla örülü olmalı ki, şu sorular size sorulduğunda çarpýp geri dönmeliler:
- Son Osmanlı padişahının anayasal yetkileri; halk egemenliğini esas almış, egemenliğin kayıtsız şartsız halkta olduğu söylenen Türkiye Cumhuriyetinin ilk cumhurbaşkanının yetkileri karşısında neden bir hiç olarak kalır? Neden cumhurun ilk reisi ömür boyu baþta kaldı? Tek parti döneminde, mebusların adeta atandýðý bir rejim nasıl cumhuriyet olarak değerlendirildi? Son Osmanlı sultanının yetkilerinin şu anki cumhurbaşkanının yetkileri yanında bile çok hafif kaldığını biliyor muyuz?
- Halký teba olmaktan çýkarýp vatandaþ yaptýðýný iddia eden yeni rejimde (Cumhuriyet) nasıl olur da, siyasi partilerin ve derneklerin sayýsýnda, halk idaresini yadsıdığı savlanan bir önceki idareyle (saltanat) karþýlaþtýrýnca, neredeyse yüzde yüze yakýn bir azalma olur? Neden bir halk idaresinde, devlet kendisinin kutsanmasını ister? Devleti kutsamak, vatandaþlýðýn tersi olan tebalýkla ilgili bir olgu deðil midir?
- Otoritesini Tanrýdan aldığı iddia edilen saltanat rejimine son verildiği söylenmekte. Ortada amacýnýn rasyonel düþünen uygar fertleri yetiştirmek olduğunu iddia eden bir devlet, bir yeni düzen var.. Peki nasıl olur da halkýn egemenliği esasını benimsemiş bir rejimin lideri için onu tanrýlaştýrýcý övgüler düzülür?
- Eðer hakiki anlamýyla ortada vatandaþlarýn cumhuriyeti varsa, yetkili kiþilerin agzindan ve basındaki kalemlerden bir zamanlar şu tip ifadeler nasıl dile getirilmiştir?
"Onlar (gayrimüslimlerden bahisle) bu memleketin vatandaþlýðýndan istifade etmiþlerdir ve ihanetle, silah çekerek istifa etmiþlerdir. Onlar Osmanlý tarihinin nankör çocuklarýdýr ve bu memlekette hiçbir haklarý kalmamýþtýr." [2]
"Bu memleketin efendisi Türk'tür. Öz Türk olmayanların Türk vatanında bir hakkı vardır, o da hizmetçi olmaktır, köle olmaktır." [3]
"Bunlar alelade hayvanlar gibi basit sevk-i tabiilerle iþleyen his ve dimaðlarýnýn tezahürleri, ne kadar kaba hatta abdalca düþündüklerini gösteriyor... Çið eti biraz bulgurla karýþtýrýp öylece yiyen bu adamlarýn Afrika vahþilerinden ve Yamyamlardan hiç farký yoktur." [4]
****
Peki taşkafa olmayı da başardıktan sonra vatanseverliğin şartları tamamlanmış olur mu? Hayır efenfim.. Bu iş ciddi iş. Fedakar ve savaşımcı da olman lazım.
Mesela en az doksan öbeðe üye olacaksýn. Ardýndan, ne dediðinden emin olmasan bile vatansever olduðunu bildiðin bazý zatlarýn yazýlarýndan her gün en az beþ tane saða sola göndereceksin. Kürt Forumlarýna takilip, olmadýk küfür ve hakaretleri aðzýna alarak karşıtlarına "gereksindiðin erki damarlarýndaki soycul kanda" bulduðunu göstereceksin.
Bu arada Ermenilere karşı hiç bir internet oylamasını kaçýrmayacaksýn. Var mı öyle altta kalmak? Biz bugüne bugün Time anketinde, Mustafa Kemal’i en iyi bilim adami, en iyi müzisyen, en iyi devlet adamı, en iyi kumandan, en iyi felsefeci ve en iyi reformcu kategorilerinde yirminci yüzyýlýn en iyisi seçtirmedik mi? Içine her batýlý gibi Türk düşmanlýðý sinmiş zalim Time, sonuçları tanımamışsa da, ne gam? Bizim sanal cengaver vatanseverlerimiz, gurur duyabilirler.. Onlar şerefli Türk gençleri olarak üzerlerine düşeni yaptılar. Her biri sayılması imkansız sayıda oy vererek "bir Türk'ün dünyaya bedel" olduğunu kanıtlamışlardır.
Ata için zaten ne yapýlsa az... O Ata ki;
"bugün yalnýz Türk milletinin degil, bütün beşeriyetin lideri ve kahramanıdır. Onun fikirleri, onun gösterdigi yollar insanlýk için hakikat ve saadet yollarýdýr. (...) Ve bugünkü cihanýn en doğru en güzel tarihini, bütün beþeriyete örnek olacak þekilde, Atatürk yaratmamýþ mýdýr? Onun ýþýklarý altýnda yanlýþ ve hatalý yola sapmak imkaný yoktur. O bütün hareketlerinde hiç bir zaman isabetsizlikte bulunmamýstýr." [5]
Ata o kadar büyüktür ki;
"onun kuhn ve mahiyetine tamamýyla nüfus etmek, onu tamamýyla anlayabilmek hiç bir faniye nasip olmayacak bir þeydir. Çünkü o yiyip içen, düşünen, duyan alelade beþeri hayatýn üstünde baþka bir varlýða maliktir: Türk milletinin vicdani ise önünde en derin huþu ve ihtiramla takdis edilecek bir eklemiyet remzidir, uluhiyettir." [5]
Son olarak da, fedakarlýk ve savaþýmcýlýðýný sokaklara taþýyacaksýn. Artýk gündemin konusuna göre, ya "Kýbrýsý sattýrmayýz" ya da "kahrolsun Apo" diye baðýracaksın. Kimbilir, o sırada yine gündemde Italya ile kriz olur, yeniden İtalyan domatesi ezersin. Ama her halükarda sokakların boş kalmaması lazım...
Yoksa TAYAD'cýları bir güzel kim linç edecek? Kim mücadele edecek "sözde vatandaþlar"la? Hem baksana, yeni Milli Güvenlik Siyaset Belgesi'nde "irtica"nın yeniden birinci tehdite çıkması söz konusu imiş. Statükocu vatanseverlerin "role model"ı Mehmet Taner Kýþla-lý abimizin dediðine göre, silah kullanýmý bile artık göze alýnmýs. Demektir ki, bize silah kertesine gelmeden çok iş düşecek. Şimdiden meydanların inleyişini kulaklarınızda hissedin: "Türkiye laiktir, laik kalacak." Belki büyük bir coþku ile söyleyeceğimiz Onuncu Yıl Marşı irticayý püskürtmeye yetecektir:
"Bir hızla kötülüğü geriliği boğarız,
Karanlığın üstüne güneş gibi doğarız.
Türk'üz bütün başlardan üstün olan başlarız;
Tarihten önce vardık, tarihten sonra varız.
Türk'üz Cumhuriyet'in göğsümüz tunç siperi,
Türk'e durmak yaraşmaz, Türk önde Türk ileri. "
Yalnýz Kenan Doðulu versiyonunu söylemek olmaz artýk. Var mı öyle hem askerden kaçýp, sonra da vatansever sýrtýndan rant yemek?
-----
[1] İnternet öbeklerinde dolaşan bir ileti.
[2] Mahmut Esat Bozkurt'un 1921 Anayasasý'nýn Mecliste görüþülürken yaptýðý konuþmadan.
[3] Bozkurt'un 1930 Ağrı isyanı akabinde, seçim bölgesi Ödemiş'te yaptığı konuşma.
[4] 13 Temmuz tarihli Cumhuriyet gazetesinin 1930 Aðrý isyanýna katýlanlarý tasviri.
[5] M. Saffet Engin, Kemalizm Inkilabının Prensipleri, İstanbul, Cumhuriyet matbaası, 1938, s. 79.
[5] aynı eser, s. 79.

KUŞATMA: STATÜKONUN DİRENİŞ STRATEJİSİ

KUŞATMA: STATÜKONUN DİRENİŞ STRATEJİSİ

Levent Baştürk


İktidara geldiği günden bugüne, AK Parti ile statüko arasındaki ilişkilerin gerilimli olduğu hiç bir dikkatli gözlemcinin gözünden kaçmadı. İlk başlarda, AK Parti karşıtı statükocu kamp daha dar bir çevreden oluşmaktaydı. Bu çevreye, ordu içindeki bir kesim, Cumhurbaşkanı, YÖK ve emekli olmuş yüksek yargı organlarının hakim ve savcıları dahildi. Hükümetin kendini statükoya karşı sağlama alma girişiminin bir neticesi olarak ABD'ye yakın durması ve Avrupa Birliği (AB) üyeliğini bir öncelik olarak görmeye başlaması, bu statükocu kesimi ulusalcılık zemini üzerinde direnişe itti. ABD'nin Irak'a müdahelesi öncesi ve sonrasında Türkiye'den bazı taleplerde bulunması ve Orta Doğu'nun yeniden şekillendirilmesini öngören ve bu süreçte ılımlı Islami oluşumlara sıcak bakan bir projeyi öne sürmesi de, Türkiye'deki statükocu çevrelerin, AK Parti'ye karşı, ulusalcı zeminde mücadele açmasını kolaylaştırdı. Ancak bu mücadelenin kamuya yönelik yönü gerçeklerden ziyade, yanlış bilgilendirme ve propaganda biçimindeydi.

Geçmişte Türkiye'nin ABD ve İsrail'le olan ittifakına çok sıcak bakan bu kesim, birden bire şiddetli bir biçimde hem anti-Amerikan bir duruş belirledi, hem de milli hassasiyetler merkezli bir siyasetle AK Parti'nin tabanını da etkilemeye yönelik bir faaliyet içine girdi. Yazılı ve görsel medya içindeki müttefikleri yanısıra, militarize edilmiş sivil yapılanmaların mobilize edilmesi ve internetin daha etkili bir biçimde kullanılması sonucu, ülkede daha önce hiç görülmemiş bir anti-Amerikanizm ortamı oluştu. Buna, daha önce dar bir çevre ile sınırlı kalan, anti-Semitizmin yaygınlaşması da eklendi. Aynı zamanda, AB tarafından Turkiye'den istenen ülke içinde siyasi, ekonomik ve sosyal reformlara gidilmesi ve Kıbrıs gibi dış sorunlara çözüm bulunması taleplerine karşı da ulusalcı bir reaksiyon oluşturuldu.

AK Parti'nin gerek YÖK reformunu gündeme getirmesi, gerekse tabanın baskısı ile başörtüsü sorununa ve üniversite imtihanlarında İmam-Hatip Lisesi mezunlarının katsayı mağduriyetinin giderilmesine yönelik teşebbüsleri, AK Parti karşıtı statükocu cepheyi genişletti. Daha önce AB uyum yasaları geçirilirken işbirliği içinde çalıştıkları CHP de bu cepheye dahil oldu. Ama daha önemlisi, artık emeklilerin değil, bizatihi aktif görevi başında olanların da bu kamplaşmada yerini belirlemesi, hükümete yönelik kuşatmanın saflarını sıklaştırdı. Genel Kurmay Başkanı Hilmi Özkök meşhur 20 Nisan konuşması ve "sözde vatandaşlar" hitabının yer aldığı bildirisi ile, uzak durduğu gerilimde adeta bir taraf haline geldi. Bu kamplaşmada yerini alanlar arasına, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi de eklendi. Özellikle Yargıtay adeta militan bir tavır içine büründü. Eski Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel de dahil olmakta gecikmedi. Bu arada Deniz Baykal da en keskin konuşmalarını yapmaya başladı.


Bu genişlemiş cephenin oluştuğu konjoktürün en ilgi çekici yanı, bu cephenin önemli bir kesiminin kendini anti-Amerikan kampta değerlendirmesine rağmen; Amerikan hükümetinin AK Parti hükümetinden olan hoşnutsuzluğunu açıkca dile getirdiği bir dönemle çakışmasıdır. Zaten öteden beri, Türkiye'deki statükocu çevrelerin "şeriat geliyor" söylemiyle, Washington'daki AK Parti aleyhinde kulis yapan yeni muhafazakar (neo-con) yazar ve lobici takımının AK Parti karşıtı söylemi bir örtüşme halindeydi. Her iki taraf da AK Parti hükümetinin AB'ye üyelik girişiminin, ordunun sistem içindeki rolünü zayıflatmak suretiyle aşamalı olarak Türkiye'de şeriat rejimini yerleştirme operasyonu olduğunu iddia etmekteydi. Ve hatta yeni muhafazalar yazarlar, Bush ve çevresini "ılımlı İslam" projesinden dolayı eleştiriyor ve Türkiye'deki Kemalist çevre ve kurumların Amerika'ya yabancılaştırılmasını eleştiriyorlardı. Gelinen yeni noktada, Amerikan hükümetinin AK Parti'ye karşı eleştirel bir tavır alması, Amerikan hükümeti ile Kemalist statuko ve yeni muhafazakar çevre arasında bir yakınlaşma doğurdu; Özkök'ün 20 Nisan konuşması da Başbakan'ın İsrail ve ABD ziyaretlerinin yolunu açtı.

Bu arada, Türkiye'de son iki yılda yükselen anti-Amerikan ve anti-Semitik dalganın faturası, pişkin bir şekilde AK Parti'ye kesilecekti. Oysa, Urfa'da sözde İtalyan hastahanesinde çocuklarına Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı almak amacıyla üc bin İsrailli kadının doğum yaptığı yalanını yayanların başında bizzat Refah ve Fazilet Partilerine açtığı kapatma davalarıyla dünyada ün yapan emekli başsavcı Vural Savaş gelmekteydi. İsrailliler'in satın aldığı toprak miktarını olanın çok çok ötesinde gösterilip "vatan satılıyor" propagandası yapanlar da aynı çevrelerdi. Bu çevreler, bazı İslamcı çevrelerle beraber, ABD'nin Büyük Ortadoğu Projesini, Büyük İsrail Projesi olarak sunmuşlar ve doğum ve toprak alımı iddialarını bu bağlam üzerine yerleştirmeye çalışmışlardı. Yanlış bilgilendirme amaçlı kurdukları sitelerde, aralarında Islamcı gibi görünen araştırmacı-yazar unvanlı kişilere de yer vererek, yapılan propagandalar arasında, kırk bin kişinin ölümüne sebep olan büyük depremden de Amerika'nin sorumlu olduğunu iddia edecek noktaya kadar işi götürmüşlerdi. İlginçtir ki, bu hezeyanın faturası, Amerika'nın Felluce operasyonunu sert bir şekilde eleştirdiği için, AK Parti'ye yazıldı.

Gerek ABD'de Bush yönetimini AK Parti (ve dolayısıyla Ilımlı İslam) eksenli Türkiye (ve Orta Doğu) politikasını terketmeye zorlayan yeni muhazafakarlar, gerekse Türkiye'deki statükocu güçler, artık rejimin tehlikede olduğunu iddiada işi en uç noktaya vardırdılar. Sırasıyla, zina kanunu teşebbüsü, başörtüsünün ve İmam-Hatiplilerin katsayısının gündeme gelmesi, YÖK reformu ve son olarak da Kur'an kurslarına ilişkin ceza kanununda yapılacak düzenlemeye ilişkin tartişmalar artık birilerinin gözünde AK Parti'nın hain! emellerinin kanıtları oldu. Türk Solu dergisisinde, 1960 darbesi sonucu asılan devrin başbakanı Adnan Menderes ile Tayyip Erdoğan arasında kurulan ilişki, sadece rejim destekli bu sol görünümlü faşist oluşum tarafından desteklenen görüş olarak kalmadı ve Basın Konseyi başkanı, Hürriyet başyazarı Oktay Ekşi tarafından da açıkça dile getirildi. Eski Cumhurbaşkanı Demirel de, üç yıl sonra seçilecek cumhurbaşkanı tartışmasını şimdiden başlatlatmakla suni bir kriz çıkarmakla yetinmedi. Ilaveten, yeğeninin devlete olan borçlarını tahsil amaçlı olarak ailesinin şirketlerine Tasarruf Mevduatý Sigorta Fonu tarafından el konulması olayını, Menderes döneminin Tahkikat Komisyonuna benzeten Demirel, bunun o devirde ihtilale neden olduğu yorumunu yaparak gayet anlamlı bir dokundurmada bulundu. Aynı zamanda dolaylı olarak, kendisinin kırk yıllık siyasi hayatında aslında mensup olmadığı yerin içinde ve başında, rejimin sıhhati icin konuşlandırıldığını da itiraf etmiş oldu. YÖK başkanı pervasızca kendilerine karşı yapılacak düzenlemelerin yargıdan döneceğini peşin peşin ilan ederek, statükonun kurumları arasındaki dayanışmaya işaret etmekte ve gerginlik çıkağını söyleyerek tehdit savurmaktaydı.

Bu arada belirtmemiz lazım ki, gelişmeleri, yukarıda olduğu gibi, sadece hükümet-statüko eksenli cekişmelerin altında ele almak eksik bir değerlendirmedir. Bu arada gözden kaçmayacak şekilde insan hakları ihlallerinde yılbaşından beri, AB yolunda ilerleyen bir ülkede görülmemesi gereken derecede muazzam bir artış oldu. Askeri mahkemede yargılamaya da varacak şekilde düşünce suçu yargılamarı, anadilde yayın önünde engeller, işkence iddiaları ve Kürtçe dil öðrenmek ve kurs açmak için baþvuranlarýn isim isim asayiþ kuvvetleri tarafýndan izlenmesinden tutun, seçimle gelmiþ belediye baþkanlarýnýn kamu otoritesi tarafýndan dýþlanmasýna kadar ceşitli keyfi uygulamalar devam etti. 28 Şubat döneminde olduğu gibi yargının siyasallaşması olgusu kendini yeniden yoğun bir biçimde hissettirmeye başladığı gibi, güneydoğuda güvenlik güçlerinin keyfi uygulamaları istisna değil, tekrar norm haline gelmeye başladı.

Bu arada şiddetin yeniden hayatın parçası olarak geri dönmesi gözden kaçmaması gereken bır gelişmedir. İki yönlü bir şiddet olgusu mevcut kuşatma ortamında, bu kuşatmayı pekiştiren unsurlar olarak belirmiştir. Biri statükocu çevrelerce körüklenen psikolojik harekat milliyetciliği eksenli linç etme mentalitesiyle hareket eden yığınların şiddeti; diğeri de yeniden yükselişe geçtiği belirtilen ve her gün bir eylemle adını duyuran PKK tarafından yapıldığı iddia edilen eylemler. Buna en son, DHKP-C'ye maledilen ve biraz zihinde kuşkular yaratacak şekilde neticelenen Adalet Bakanlığı'na yönelik eylem oldu. Bütün bu gelişmeler ışığında, ordunun kalemi olarak bilinen Mehmet Ali Kışlalı'nın adeta darbenin gelişini haber verir şekilde kaleme aldığı yazılar daha bir anlam taşımaktadır.

Hükümetle statüko arasındaki gerilimin somut nedenleri olarak görülen başörtüsü, İmam-Hatiplilerin katsayı sorununun çözülmesi ve Kur'an kursuna ilişkin gerginlikler ön plana çıkarılmaya çalışılarak çizilen bir irtica tehlikesi tablosu dış piyasaya yönelik bir siyasal pazarlama teşebbüsüdür. Avrupa'nın kadim İslam endişesine ve ABD'deki karar vericileri etkilemeye yönelik ve onların itirazlarını pasifize etmeye yönelik bir stratejidir. Açıkça ifade edilmemekle beraber, ABD'de bu konuda öteden beri aynı söylemi paylaştıkları bir müttefikleri de vardir ve Kişlalı yakın zamanda yazdığı "AKP'nin işi zor" başlıklı makalesiyle farkında olarak ya da olmayarak yaptığı referanslarla bu ittifaka işaret etmektedir.

Mevcut şartlarda amaçlanan bir darbe olmamakla beraber; değişimin önüne geçmek istenmektedir. Çeşitli tehdit değerlendirmeleri ardından yapılan darbe imaları, AK Parti'yi bir kuşatılmışlık hissine sokarak statükoya teslim olmaya yönlendirme gayretidir. Laiklik ve ulusal birlik eksenli bir püskürtmelerle, hükümetin el atmayı düşündüğü üniversite ve kamu yönetimi reformu gibi yapısal sorunlara eğilmesi engellenmektedir. Yargının giderek daha da keyfileşmesi, askerin rejim üzerindeki ağırlığını, önce 20 Nisan konuşmasıyla, şimdi de yeni hazırlanan Milli Güvenlik Siyaset Belgesi yoluyla hissettirmesi, psikolojik harekat kışkırtmalı şiddetin dışarıda yol açtığı izlenim ve diğer şiddet eylemlerinin önüne geçmek bahanesiyle alınan önlemlerde keyfilik içeren yanlış uygulamalar, açıkça Türkiye'nin Avrupa Birliği yolundaki girişimlerinin önüne takoz koyma amacı taşımaktadırlar.

Halihazirda, sanki bir darbenin yolunun açıldığı kanısı -özellikle hükümet çevrelerinin kafasında- işlenmeye çalışılmakla beraber, mevcut ve kanımca koordine edilmiş operasyonla, Ali Bayramoğlu'nun dediği gibi, siyaset alttan ve üstten, devletten ve toplumdan gelen baskýyla sýkýþtýrilmakta, daha doðrusu marjinalleþtirilmektedir. "Terörün azmasý, güvenlik gerekçelerinin önem kazanmasý, toplumun belki bu kez kendi eliyle daha da sineceði, "depolitizasyon"un ayyuka çýkacaðý ve devletin iyice aþýrý deðerleneceði bir aþamaya doðru" ilerlemektedir. Diğer amaç da, hükümeti ürküterek çalýþamaz hâle getirmek ve oy tabanýndan uzaklaþtýrmaktýr.Hedeflenenler arasında Başbakan Erdoğan'ın cumhurbaskanlığının önüne geçmek de vardır. Ali Bayramoğlu'na göre "Çankaya'yý 2007 seçimlerinde AK Parti'ye kaptýrmamanýn tek yolu erken seçimi zorlamak. Bu ise ancak AK Parti'nin yýpratýlmasýyla, meþruiyetinin zedelenmesiyle, hatta bölünmesiyle mümkün. Ekonomiden dýþ politikaya ana hatlarýyla dengelerin yerli yerinde olduðu bir dönemde bu tür yýpratma faaliyetleri uzun zaman alacaðý içindir ki, ilk "peþrevler" þimdi baþlatýlmýþ bulunuyor."

Ancak Çankaya merkezli bir okumanın olayları açıklamada tek başına doğru olduğunu sanmıyorum. Olanlar, Çankaya'nın da elde tutulması dahil olmak üzere, statükonun, küçük rötuşlar dışında, devamını sağlama gayreti ve bu yolda hükümet ve değişim taleplerine karşı bir kuşatma harekatına girişilmesidir. Yargıtay hakimlerinin çok büyük çoğunluğunun ve baroların, Yargıtay hakimlerinden Osman Şirin'in "yargıda artik Mahmut Esat Bozkurt devri kapanmalıdır" sözüne fanatikçe karşı çıkıp, Şirin'i neredeyde sanık sandelyesine oturtur şekildeki reaksiyonları da bunun bir işaretidir. Artık anti-demokratik tavır, tescilli bir ırkçının bağnazca, hem de hukuk adamları tarafından savunulmasına kadar varmıştır.

Mevcut statüko hayat hakkını, fanatik bir biçimde her daim eskimediğini düşündüğü, Türk modernleştirme modelinin devamında görmektedir. Bu modelin özü de laikçi bir temelde tanımlanmış dışlayıcı ve inkarcı bir Türk yurttaş kimliğidir. Bu resmi kimliğin laikçi yönü İslami ögelerin, Türk yönü de, Türklük dışı etnik kimlik taleplerinin inkarı demektir. 1970'lerin sonuna doğru Türk-İslam Sentezi kitleleri manipülasyon amacıyla devlet tarafından yürürlüğe konmakla birlikte, devletin merkez özünde Türk olmak dini kimlikten ayrışmış olmayı gerektirmektedir. Aksi takdirde tam anlamıyla "Beyaz Türk" sıfatına haiz olmak mümkün değildir ve devletin en önemli güç merkezleri, bu beyazlık şartını tam olarak taşımayanlara, milliyetçi bile olsalar, kapalı tutulmaktadır.

Sistem, Osmanlı'nın devşirme geleneğini yeniden üreterek devam ettirmektedir. Etnik Türk olmak, Beyaz Türk olmanın ön koşulu değildir. Önemli olan cumhuriyetin biçtiği Türk kimliğini ve Kemalist ilkeleri sorgusuzca içselleştirmek ve dini ve farklı bir etnik aidiyet talebiyle ortaya çıkmamaktır. Nitekim, parametreler içinde kurulmuş, işlev görmüş ve devleti kutsamış zümrelere karşı bile askeri darbelerin yapılmış olması, özümseme veya içselleştirme konusundaki hassasiyetin ne kadar ağır bastığını göstermektedir. Bu noktada yine Ali Bayramoğlu'ndan tekrar bir alıntı yapmak kaçınılmaz olmaktadır: "Bu çerçevede merkez sað ve sol partiler merkezkaç talepleri ehlileþtiren araçlar, yani milli devlet modelinin sentez aygýtlarý, entegrasyon araçlarý ve filtraj mekanizmalarý olarak vazife görmüþlerdir."

Hatta iktidara tek başına talip olmadığı sürece İslamcı partiler de böyledir. Merkez sağ çizgi, yarı muhafazakar-Sünni kesimleri sisteme entegre ederken, CHP Alevileri entegre etme rolünü görmüştür. Milli Görüş çizgisi de merkez sağın tatmin edemediği İslami talepleri ehilleştirmiş ve inkar edilemez önemde geniş bir Kürt kitlesini de "din kardeşligi" bağlamında çatısı altında tutmayı bilmiş ve bir yerde, iktidara tek başına ya da en güçlü ortak olarak gelmediği sürece, emniyet sübabı rolu oynamıştır.

Statüko, dini ve etnik kimliklerin ancak özel alanlarda ifade edilmesine müsaade etmiş ve kamusal alanı da devletin alanı olarak tanımlamak yoluyla bu kimliklerin kendini ifade etme imkanlarını büyük ölçüde kısıtlamıştır. Kamu hayatı, siyasal merkezin tanımladığı bir alandır ve orada farklı kimliklerin taleplerine ve kendilerini ifade etmelerine yer yoktur. Yerel olanın kamusal alan içinde yer almaması öngörülür. Kamusal alanın ayırdedici özelliği olarak görülen evrensel değerler ise demokrasi, özgürlük, eşitlik ve insan hakları gibi hususlar değil, daha çok çağdaşlık olarak görülen bir yaşam tarzının tercihi ve tekbiçimci ulus kimliğinin kuşatıcı kimlik olarak olarak görülmesidir. Evrensel olmak batılı ve ulus olmaktır.

Bir yerde çok partili dönemde, Türk siyasal hayatını, çevre ile merkez arasında bir gerilim olarak görmek mümkündür. Çevre, çok sınırlı parametreler içinde kendine tanınan imkanları kullanmak yoluyla taleplerini gerçekleştirmek isterken, merkez de ya ehilleştirerek ya da bastırarak çevrenin taleplerini dengeleme gayreti icinde olmuş ve bunun yarattığı gerilim darbelere giden yolu açmıştır. Bu sistemin direnç gücü kendi parametrelerini, kendisinin doğrulama ve meşrulaştırma aracı olarak kullanmasından ileri gelmektedir. Kamusal alana yönelik herhangi bir etnik ya da dini talep, içeriği ne olursa olsun, bölücü ve gericidir; çünkü parametreler öyle öngörmektedir. Bunun tartışılmasının bile toplumda ayrışmalara ve gerilimlere yolaçacağı varsayılır.

Sistemin değişime kapalı olması onun kendi iç çelişkisi ve kriz yaratıcı doğasını da ortaya koymaktadır. Evrensel olana yaklaşmak isterken de evrensel olandan uzaklaşmasının nedeni, bu kendi iç çeliskisi yüzündendir. Ayrıca statükonun beraberinde getirdiği rant sisteminin doğurduğu paylaşma mekanizması, içerisine yeni unsurlar dahil etmeye hazır da değildir. Zaman zaman ülkenin batısındaki metropol şehirlerdeki köklü sermayedar sınıfının, globalleşme süreçlerinin dışında kalmak istememekle beraber, devletçi sivil ve asker bürokratlarla ittifaka gitmesinin nedeni de budur. Sadece siyasal alanda değil, ekonomik ve kültürel alanlarda bile varolanın dışındakilerin pastadan pay talebine olumlu bakılmamaktadır. Bundan dolayı yeşil sermaye ve kravatlı yobaz retoriğinin, irtica söylemi içinde yer almasına da şaşırmamak gerekir. Başbakanın danışman kadrosunun "etnik çete" tabiriyle hakarete maruz kalmasına da saşırmamak gerekmektedir.

Görüldüğü üzere, mevcut şartlarda Türkiye'de siyaset iç ve dış hassas dengeler üzerine oturmaktadır. İçeride, insan kaynağı statükonun aleyhine olmakla beraber; hukuk yoluyla baskı, örgütlenmiş şiddet ve propaganda tekelini elinde bulundurması, statükocu güçlere dengeyi kendi lehlerine tutma şansı vermektedir. Bu durumda, statuko ile değişim talebinde olanlar arasında tam denge durumunun sağlanması için, dış etkenlerin desteğinin ister istemez, hükümetin de içinde olduğu, statüko karşıtı cephenin arkasına alma zorunluluğu vardır.


Ancak bunun önünde çeşitli engeller var: Birincisi, statüko karşıtı cephenin homojen olmaması, onları farklı amaçlar doğrultusunda farklı ittifaklara itebilmektedir. İkincisi, dışarıdan desteği aranan gücün bazı çıkarları, statükonunki ile uzlaşması durumunda, denge yine statüko lehine kaymaktadır. Statüko karşıtlarının dışarısıyla ittifak ararken kendisinin içeride vurulabilirliği onların elini kolunu bağlayan unsur olmaktadır. Statükonun rahatlıkla verdiği bir taviz, statuko karşıtlarınca verilince ihanet olarak değerlendirilebilmektedir. Üçüncüsü; statüko karşıtı cephenin zayıflığının farkında olan dış destek odakları, bu zayıflıktan kendi çıkarları için avantaj sağlamak yoluna gitmektedir. Dördüncüsü, dışarısı bazen kendi iç kamuoyu baskıları yüzünden karşılanması imkansız isteklerle de gelebilmektedir.

Tüm bu durumlar gözönüne alındığında, AK Parti iktidarının içinde olduğu kuşatılmışlık durumunu aşmaya muktedir olup olmadığı sorusu gündeme gelmektedir. Şu ana kadar gözlemlediğimiz gidişat, AK Parti'nin bu konuda inişli çıkışlı bir çizgi izlediğini göstermektedir. AB ile başlayan müzakerelerde takip edilecek yol ve elde edilecek sonuç hayati bir öneme sahiptir. O yüzden gereksiz efelenme tavırlarıyla geçici tepkiler, yerini rasyonel adımlara bırakmak zorundadır. Avrupa cephesinde elde edilecek olanlar, ister istemez ABD'den gelecek karşılanamaz istekleri de dengeleyecek, ABD, Avrupa'ya rağmen, statükonun en gerici unsurları ile ittifakı göze alamayabilecektir. Bu durum da bir süre daha başörtüsü ve İmam-Hatiplere katsayı sorununun ertelenmesini gerektirebilir. YÖK reformu konusu da bu iki husus dışarıda tutularak ele alınırsa, dışarıya meselenin "irtica" sorunu bağlamında sunulmasını imkansızlaştırır. Hükümetin kaçınması gereken bir husus da, psikolojik harekat milliyetçiliğinden endişelenerek, celladının (merkezin) ağzıyla konuşmakdır. Populist endişelerle milliyetçi söylem ve tavıra kayış, üstünde oturulan dalı kesmek gibi olacaktır.

Devlet Değişimin Önünde Engel

Devlet Değişimin Önünde Engel

Levent Baştürk

Artık inkar edilemez bir gerçek olarak ortada ki, toplumun büyük bir kesimi statükodan hoşnut değil ve sistemde değişiklik talep ediyor. Değisim talebinde bulunan kesimlerin homojen olmaması ve çeşitli kesimlerin taleplerini diğerlerinden farklı konularda dile getirmesi, değisim taleplerinin gerçek boyutunun ne olduğunu ölçmede bir zaafiyet yaratsa da, rejimi canla başla savunmaya kararlı kesimlerin de inkar edemediği gerçek, artik deniz bitmiş ve statüko tıkanmıştır. Hukuksuzluk inkar edlilemez bir şekilde kendini hissettirmektedir.
Ancak böyle bir ortamda güç sahipleri değişim taleplerine karşı hala belli zümreleri harekete geçirip sokağa dökebiliyorsa, bu da son yüz yıla hakim olan korku mentalitesinin an aşırı ırkçı motiflerle sömürülmesi ve bu sömürü üzerinde belli hassasiyetlerin harekete geçirilmesi sonucudur. Özellikle İmparatorluğun son çeyrek yüzyılında, Hıristiyan azınlıkların gerek milliyetçilik akımlarının etkisiyle bağımsızlık kazanma istemleri, gerekse dış devletlerin kışkırtmaları sonucu ayaklanmalari ve onları takip eden savaşlar sonucu devletin devamli toprak kaybına uğraması, Osmanlı askeri-bürokratik elitleri tarafindan kurulmuş olan Türkiye Cumhuriyeti'inin kuruluşunda ve devamında pek çok alanda kendini hissettiren bir kabus işlevi görmüştür. Bu kabusun neticesi olarak, farklılık korkulan bir fenomen olarak algılanmış ve farklılığa sebebiyet verecek her türlü unsurun önüne geçilmesi için aşamalı olarak çeşitli gayretler içerisinde olunmuştur.

Farklılıkların önüne geçmek icin düşünülen en köklü çare nüfusun homojenleştirilmesine calışılmasıdır. Bu cercevede ilk alınan tebdir, ülke topraklarının gayri-müslim unsurlardan arındırılmak istenmesi olmuştur. Yunanistan'la imzalanan mübadele anlaşması bu amaca büyük ölçüde hizmet etmiştir (tehcir ve baska hadiselerle Ermeni nüfusu daha önceden Anadolu topraklarından büyük ölçüde uzaklaştırılmıştı). Ancak bununla yetinilmeyecek, yeni rejim Yahudiler'e karşı da bir Türkleştirme politikası izleyecektir. Gerek bu Türkleştirme politikasının sonucu gerekse Varlık Vergisi hadisesine varan gelişmeler neticesinde Yahudi nüfusun önemli bir kısmı da Türkiye'den ayrılacak İsrail'e, Güney Amerika'ya ve ABD'ye yerleşecektir.

Ancak farklılıkların önüne geçme sadece ülkenin gayri-Muslim nüfustan arındırılmasıyla bitmemektedir. Müslüman nüfus da homojen bir yapı arzetmemektedir. Herşeyden önce İslam dininin pratigi açısından müslüman nüfus bölünmüş durumdadır. Radikal batıcı reformlar gerçekleştirmek idealinde olan yeni rejimin lider kadroları, heterodoks bir karakter arzeden Alevilik ve Bektaşilik'i kendi kuracakları yeni rejim icin bir güvence olarak görmekle beraber, bir yandan da onlarda asırlardır gelişmiş olan ekalliyet (azınlık) şuurunu da bir tehlike unsuru olarak görmektedir. Bir yandan devletin benimseyeceği laiklik prensibi sayesinde bu kesimlerin bir yerde Sünni çoğunluğa karşı korumaya alınması sonucu rejime bir destek sağlanacağı hesabı yapılırken, öte yandan da Alevi ve Bektaşi kimliğini yaşatan kurumsal yapılar olan tarikatlar (Sünni olanlarıyla birlikte) yasaklanacaktır.
Ancak, Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB)'nın kurulması ve bu kurumun adeta Sunni-Hanefi İslam'ın kuralları çerçevesinde faaliyet gösteren bir kurum gibi bir özellik göstermesi, yeni rejim tarafından Sünniliğin Aleviliğe karşı imtiyazlı kılındığı gibi bir sonuca varmaya yol açmaktadır. Diğer taraftan konuya biraz dikkatli bir bakış, madalyonun bize öte yüzünü göstermektedir: DİB, Sünni İslamı kontrol altında tutan ve ona yapılan müdaheleleri meşrulaştıran bir kurum olarak da işlev görmektedir. Bir başka bir ifadeyle, DİB vasıtasıyla devlet din işlerini sivil toplumun insiyatifinden almış ve sivil toplumun dinsel pratiklerini de devletin müdahele alanı içine sokmuştur. Tarikat yapılanmaları (Alevi olanları dahil) kendilerini yasal alanın dışına çıkararak, aslında bu müdahelenin dışında kalma fırsatı bulmuştur. Belli bir tarikat yapilanması içinde yer almıyan, toplumun çok önemli bir çoğunluğu, tamamen sivil topluma bırakılması gereken din alanında devlet mudahelelerinin nesnesi haline gelmistir.

DİB'nın devlet bürokrasisi içinde yapılandırılması aynı zamanda homojen bir toplum yaratma projesinin kurumsal bir düzenlemesidir. Cumhuriyet eliti yeni bir Türk kimliği veTürklük bilinci inşa etmek istemektedir. Ancak bu kimlik ve şuurun sınırları etnik taban üzerinde ve çerçevesi içinde belirlenmek istenmemiştir. Türklük ilk başta sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına verilen ad olarak düşünülmüştür. Bu kimliğin asıl tanımlayıcı ögesi onun seküler karakteridir. Din bu kimliğin ana tanımlayıcısı olmaktan çıkacak, Türkiye'de yaşıyan insanların Türk diye anıldığı Batılı yeni bir ulus yaratılacaktır. Bu ilk etapta, etnik bir kökenden hareket ediyor gibi görünmeyen yeni ulus yaratma projesi, Cumhuriyet elitinin etnik kökenleri ile de bir uyum içerisinde olmuştur. Içlerinden önemli bir kısmı Balkanlar'daki değişik müslüman etnik gruplara mensup olan bu insanların şoven bir Türk milliyetçiligi izlemesi beklenemezdi. Ancak bu projenin ilk etapta dayandığı seküler homojenleştiricilik açısından, bu projeyi kabul etmeyenlere karşı, etnik kökeni ne olursa olsun, bir ayrımcılığın dayatılacağı da aşikardı. Nitekim hem Kürt bölgelerinde hem Türk bölgelerinde ceşitli başkaldırılar olmuş ve bunlar zor kullanarak bastırılmıstır.

Ilk başta etnik yönü ağır basmamakla beraber, sonraları kurgulanmış yeni Türk kimliğinin bir etnik mecraya sapmaması imkansızdı. Bu imkansızlığın ilk sebebi, yukarıda değindiğimiz gibi, bu kimliğin homojenleştirici vasfı, yani onun inkarcılığıdır. Türkiye'de Türk olandan başkasının olmadığı iddiası kaçınılmaz olarak Türk olandan başkasının reddine yol açmıştır. Bunun Cumhuriyet tarihi boyunca en cok Kürtler'e ilişkin olarak kendini hissettirecektir. Çerkezler, Boşnaklar, Arnavutlar ve Pomaklar açısından durum daha farklıdır. Bir yerde bu etnik zümreler kaybettiklerini düşündükleri bir yurt yerine Anadolu'da yeni bir yurt edinmişler, bu çerçevede de kendilerini kuşatıcı bir Türk kimliği içerisinde değerlendirmede o kadar çok ciddi bir sorun görmemişlerdir. Oysa Kürtler açısından farklı bir durum vardır. Onlar bu toprakların daha Türkler gelmeden önce yerlisi idiler. Ayrıca, bütün merkezi devlet anlayışına rağmen Osmanlı Devleti'nin Kürt bölgelerinde aşiret yapısına dayalı otonom bir idare şeklini devam ettirmesi, devletle ilişkilerinde Kürtler'de diğer yukarıda saydıklarımızdan farklı ve özerk bir aidiyet duygusunun gelişmesine yol acmıştır. Daha önce, Osmanlı'nın son dönemlerinde merkeziyetçi reformlara karşı direnen Kürtler, bu defa hem merkezi devlet yapısına, hem empoze edilen ve Kürtlüklerini inkar eden bir kimliğe karşı direnmişlerdir. Daha sonraları inşa edilmek istenen kimliğe tarihi kök bulma gayretleri (Güneş Dil Teorisi ve Türk Tarih Tezi) bu kimlik arayışını ister istemez etnik bir mecraya da çekecektir. Bunda 1930'lu yıllarda Avrupa'da esen ırkçılık rüzgarları da etkili olacaktır.

Bu arada bir husus gözden kaçırılmamalıdır: bu etnik kimlik esasında Türk etnik kökeninden gelenlere karşı da ayrımcıdır. Eğer yeni kimliğin seküler karakteri kabullenilmemişse, Türk de Kürt kadar farklı ve tehlikeli olarak görülmüştür. O yüzden de "bölücülük" ve "irtica" başından itibaren birlikte değerlendirilen ve de bazen örtüşen tehlike unsurlarıdır. Bir yerde Batılı etno-seküler kimlik bir ayrımcılığın referans noktasını oluşturmuş, bu kimliği içselleştirmemiş olan zümreler sistemden (ister eğitimli olsunlar ister olmasınlar) soyutlanmak istenmiş, onların oyları hor görülmüş, Hasso-Hüsso, ayağı çarıklı, takunyalı, dağlı, kravatlı yobaz ve başka sıfatlarla anılmışlardır. Olan bir bakıma kültürel bir temel üzerine inşa edilen (siyasal güç, statü kazanımı ve iktisadi kazançla da pekişen) bir ırk ayrımıdır. Bir yanda Kemalist ideolojiye eklemlenmiş etno-seküler Türk kimliğini içselleştirmiş "Beyaz Türk" zümreleri, diğer yanda da bu kimliğin dışında kalan "Zenci Türkler". Aslında her iki zümre de etnik olarak homojen ögelerden oluşmamakta. Onları ayıran husus, dayatılan kurgulanmış kimliği kabul etmekle, onu kısmen veya tamamen reddetmek...

Yukarıda yazılanlardan yola çıkarak, diyebiliriz ki, Kemalist ideoloji, kurgulanmış etno-seküler Türk kimliği ve milli güvenlik anlayışı, Beyaz Türk elit mentalitesinin birbirinden ayrı ele alınması imkansız parçalarıdır. Farklılıklar sadece dinsel ve etnik bazda tehlikeli olarak görülmemiş, devletin kurucu ideolojisi dışındaki ideolojiler de ya kuşku ile karsılanmış ya da düşman görülmüştür. Bu yüzden ne liberalizm ne de komünizm hoşgörüyle karşılanmıştır. Her ikisi de farklılaşmaya vesile olacak sebepler olarak görülmüş ve varlık göstermelerine müsaade edilmemiştir. Bu çerçeveden yola cıkarak, "Kemalizm demokrasiye bir geçiş aşamasıdır" şeklindeki görüşleri haklı görmek mümkün değildir. Yeni rejim aslında varolmuş ve pratiğe dökülmüş bir demokratik deneyimin tasarlanan projeye uymayacağını görmüş ve onun önüne geçmek istemiştir. Bunu anlamak için Birinci Meclis örneğine bakmak gerekmektedir.

Birinci Meclis'in İkinci Grup'u, azınlıkta olmasına rağmen, muazzam bir demokrasi deneyimi ortaya koymuş ve zaman zaman sonradan CHP'nin temelini oluşturan Birinci Grup'un pek çok milletvekilinin oylarını pek çok oylamada ikna gücü yüksek ve demokrasi referanslı konuşmalarıyla etkilemeyi bilmiştir. Bu deneyimin yaratmış olduğu rahatsızlık, bir sonraki seçimlerde tamamen güdümlü bir aday tesbitine gitmeyi gerektirmiştir. Buna rağmen, İkinci Meclis'te yeni bir muhalefet odaği ortaya çıkacak (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası); fakat o da bir vesile ile kapatılacaktır. İkinci Meşrutiyet sonrasında başlayan ve Cumhuriyet'e kadar giderek coğalan her ceşidinden sivil toplum yapılanmaları da yasaklanacak, dernek hayatı bir kaç CHP güdümündeki dernekle sınırlandırılacaktır.


1945'den bu zamana kadar tecrübe ettiğimiz çok partili hayata rağmen bu yapı pek o kadar bir değişiklik gostermemiştir. Ortaya cikan sadece bir "hükümet-devlet ayrımı"dır. Mustafa Erdoğan'ın deyişiyle "Türkıye'deki cari siyasi rejim, ülkenin kaderinin yurttaşların seçilmiş temsilcilerinin elinde olmadığı, ulusun çıkarının onun demokratik temsilcileri tarafından kararlaştırılmadığı, seçimlerin sonuçları ne olursa olsun "çekirdek devlet"in daimi kadrosunun egemenliğinin hiç değişmeden kaldığı, demokratik olmayan bir rejimdir" (Rejim Sorunu, s. 62).
Parlamenter rejim görüntüsü altında, hükümetin devlet güdümünde gitmesinin sağlandığı, çok sınırlı ölçüde konjoktür gereği kendisine özerklik sağlandığı; ama sınırlar dışına çıkıldığına inanıldığında hemen gereken mudahelelerin hic cekinilmeden yapıldığı bir rejim sürdürülmektedir. Bu yapı bize 1950'den beri dört adet darbe armağan etmiştir: 27 Mayis, 12 Mart, 12 Eylul ve 28 Subat. Şu an AKP iktidarı döneminde yaşananlar da, bir yerde, 1950'den beri yaşanan hükümet-devlet ayrışmasının bir başka izdüşümüdür. Ancak, AKP'nin diğer devrelerden farklı olarak avantajı, oldukca müsait bir iç ve dış konjoktürü yakalamış olmasıdır. İç konjoktür artık sistemin tıkanmış olması ve içerideki taleplerin artık bastırılamayacak noktaya gelmesidir. Milliyetçi manipülasyonlar bile, devlet elitine sadece geçici bir nefes aldırmaktadır. Dış konjoktür ise küreselleşme, AB üyeliği ve ABD'nin yeni bölgesel düzenlemeleri tarafından belirlenmekte ve tüm bunlar içeride birtakım revizyonları zorlamaktadır. AKP uygun bir rüzgar yakalamıştır; fakat şu ana kadar geminin rotasını doğru yöne çevirmede gereken tutarlılığı bir türlü gösterememiştir.

"Sözde Demokratik Cumhuriyet"

"Sözde Demokratik Cumhuriyet"*



Levent Baþtürk

Cumhuriyetin yetmiþbeþinci kuruluþ yýldönümü vesilesiyle yaptýðý konuþmada dönemin Genel Kurmay Baþkaný Hüseyin Kývrýkoðlu "sözde aydýnlar"dan þikayet etmiþ ve liberal demokrat aydýnlarý "irtica" ve "bölücülük"ün yanýsýra en büyük tehlike ilan etmiþti. O günden bugüne, statüko çevrelerinin dilinden düþurmediði bu "sözde" sýfatý, cumhuriyetin demokratik niteliðini sorgulamaya yönelik her sorun ya da olgunun baþýna getirilmeye baþladý: sözde Ermeni sorunu, sözde baþörtüsü sorunu, sözde Kürt sorunu, sözde insan haklarý sorunu, sözde sivil toplum örgütleri, vs. Son olarak da içinde bulunduðumuz dönemin Genel Kurmay Baþkaný Hilmi Özkök, Mersin'deki Nevruz kutlamalarý sýrasýnda bayrak yakýldýðý rivayetleri üzerine yayýnladýðý bildiride, "sözde vatandaþlar" sözünü kullanarak, "sözde" sýfatýnýn kullaným alanýnýn geniþlemesine ve geliþmesine katkýda bulunmuþ olacaktý. Kelimenin artýk býr sýfat olmaktan çýkýp bir kavram olmaya doðru doðru dönüþüm geçirdiðini iddia etmek mümkündü. Bu arada pek çok insanýn gözünden kaçan þu oldu: Bu konuþmasý ile Özkök býr etnik zümreyi diðerine karþý kýþkýrtma ve kamu güvenliðini tehlikeye sokma riskini üzerine almaktan çekinmemiþti. Üstelik bu konuþmasý ile ceza kanununun 312'nci maddesine göre suç iþlemiþ olmaktaydý. Ancak bu kanun statukoyu eleþtirenleri keyfi olarak yargýlamak amacýyla iþletilen bir kanun olduðu için, doðal olarak Özkök'ü baðlamayacaktý.



"Sözde" sýfat-kavramýnýnýn bu kadar yaygýn olmasýnýn arkasýnda yatan temel neden statükodan çýkarý olan devlet elitinin dýþlayýcý, inkar edici, farklý olaný aþaðýlayýcý ve deðiþime karþýt tutumlarýdýr. Onlara göre Mustafa Kemal tarafýndan kurulmuþ olan cumhuriyet demokrasi, baðýmsýzlýk, özgürlük, hoþgörü ve akýlcýlýk gibi ögeleri kendi içinde taþýmaktadýr. Kemalizm'in ortaya koymuþ olduðu bakýþ açýsý dýþýnda baþka bir görüþ ve pratiðe gerek yoktur. Dolayýsýyla talep edilecek ve tanýnmasý gereken haklarýn varlýðý da söz konusu olamaz. Bu anlayýþ otomatik olarak Kemalist tahayyül dýþýnda kalan her türlü farklý olma talebini inkar ve ret edecektir. Bu durum Kemalist düþünce dýþýnda kalan her türlü düþünce için de geçerlidir. Statükonun ve Kemalist anlayýþýn çizdiði dar alanýn dýþýnda var gibi görünen düþünceleri ve farklýlýk taleplerini aslýnda var gösteren dýþ güçlerin oyunlarý ve kýþkýrtmalarýdýr. Bir baþka deyiþle, Ýslami kesimin kamusal alanda kendini ifade etmeye yönelik talepleri ile, Kürt kimliðinin siyasal ve sosyal alanda temsiline yönelik taleplerin arkasýnda söylenenin dýþýndaki sebepleri aramak gerekmektedir.



Bu inkarýn arkasýnda yatan gerçek neden, devlet elitinin statuko sayesinde cumhuriyeti kendi mülkü gibi kontrol etme gücünü elýnde tutmasýndan baþka þey deðildir. Bu gücü kaybetmek istememektedir. Öte yandan aydýnlarýn liberal demokrat söylemi ve Islami kesimin ve Kürtler'in demokratik talepleri statükoya doðrudan yönelmiþ sorgulama niteliðini taþýmaktadýr. Bu durumda sorgulamaya yanaþmayan ve yeni bir toplumsal uzlaþma ve sözleþme gereðini inkar eden statükocu güçler için inkar ve karþýsýndakini düþman olarak görmekten baþka yol kalmamaktadýr. Ýnkar, ötekileþtirme, insan haklarý ihlalleri, toplumsal çatýþma, homojenleþtirici toplum mühendisliði ve milli birlik ve bütünlük retoriði birarada ve birbirlerini tamamlayan unsurlar olarak yer almaktadýr.

Yukarýda söylenenlerin tümü sistem içinde ordunun oynadýðý merkezi rol çerçevesinde göz önüne alýndýðýnda, Türkiye Cumhuriyeti'nin demokratik ve laik bir devlet olarak deðerlendirilmesini imkansýz kýlmaktadýr. Ortada olan bir merkezi, otoriter ve pretoryen (askeri) cumhuriyettir.



Pretoryen bir yapýda ordu, kaðýt üzerinde ona baðýmlý görünse bile, sivil siyasal yapýdan baðýmsýzdýr ve kendi baðýmsýz siyasi gücünü ya güç kullanýmý tehditi ya da doðrudan kullanýmý yoluyla hissettirir. Pretoryen otoriter devlet toplumun dýþýnda ve üzerindedir; fakat kendi bekasý için kitleleri mobilize eden bir unsur olarak milliyetçiliði siyasal sermaye olarak yoðun biçimde kullanýr. Öte yandan, yeni sosyal güçleri etkili bir biçimde sisteme entegre etmedeki basarýsýzlýðý onu hegemonya krizine sokar. Hegemonya krizinin aðýrlaþtýðý þartlarda doðrudan veya dolaylý baský kullanýmý, toplumu idare etme biçimi olarak kendini gösterir. Bu güç kullanýmýný meþrulaþtýrmada coðu zaman baþvurulan gerekçe ulusal çýkar, ulusal güvenlik ve ulusal bütünlüðün saðlanmasýdýr. Bu yapý içinde izin verilen demokratikleþme haliyle çok sýnýrlý kalacaktýr.



Devlet gücünü elinde tutanlar demokrasi, özgürlük ve hoþgörünün sýnýrlarýný tayin etme hakkýný sadece kendilerinde görürler. Siyasal partiler ve sivil toplum örgütleri sisteme bir meydan okuma sergilemedikçe ve parametreleri zorlamadýkça tahammül edilebilir. Bu yapý içinde, eðer sistemin parametrelerine ters düþüyorsa, siyasal çoðulculuðun, kültürel ve siyasal haklarýn ve özerk dini alan anlayýþýnýn yeri yoktur. Bunlarýn talebi de pretoryen elit ve onlarýn müttefiklerinin gözünde bir ihanettir. Türkiye siyasal gerçekliðinin baglamýnda olaya baktýðýmýzda, Kemalizm'e yönelik eleþtirilere statükocu güçlerce bir ihanet olarak bakýlmasý, yukarýdaki açýklamalar ýþýðýnda daha iyi anlaþýlmaktadýr; çünkü Kemalizm statükonun meþruiyetinin temelidir. Yurtseverlik ve vatanseverlik gibi kavramlar bu anlam çerçevesi içinde tanýmlanýr ve sunulur. Bu noktada "tetikçiler"in rolü çok belirgin olarak ortadadýr.



Tetikçiler kurulu proteryen siyasal yapý ve onun neticesi olan yaðma düzeninde medyada, akademi dünyasýnda ve yargýda önemli yerler iþgal etmektedirler. Etiketi "köþe yazarý" olan tetikçinin köþesi onun için siper, kalemi de iftira, hakaret ve küfür ateþleyen bir silahtýr. Bir hukuk kurumu deðil, bir siyasal baský mekanizmasý iþlevi gören yargý siyasal muhalefete karþý kullanýlan en etkili saldýrý aracýdýr. Subjektif siyasal kýstaslara dayalý keyfi mahkeme kararlarý siyasi partilerin, insan haklarý savunucularýnýn ve aydýnlarýn kafasýna inmeye hazýr balyoz gibi beklemektedir. Ünýversitelerin baþýna getirilmiþ kiþilerin ayýrt edici nitelýkleri onlarýn bilim adamlýklarý deðil; baþörtülü kýz öðrencilerin karþýsýna geçmiþ bir infaz mangasý gibi hareket etmeleridir. Pretoryen cumhuriyetin bekasý için vatansever kýlýðýna bürünmüþ bütün tetikçiler bütün gayretlerini seferber etmiþ durumdadýr.



Yukarýda proteryen devletin özelliklerinden söz ederken onun belli býr kitleyi mobilize etme yeteneðinden ve bunun için milliyetçiliði bir siyasal sermaye olarak kullandýðýndan söz ettik; ama uzerinde durmadýk. Bu husus, rejimin bütün sorunlarýna raðmen hala ayakta kalabilmesini saðlayan belki de en büyük dayanaktýr. Rejim kitle desteðini iki toplumsal fay hattýnýn yarattýðý gerilimlerden almaktadýr. Birincisi, farklý hayat tarzlarý üzerinde oluþmuþ laik-dindar gerilimi; ikincisi ise seksen yýldýr eðitim kurumlarý ve medya aracýlýðý ile beslenmiþ olan dýþ tehditler ve bölünme korkusunun ortaya çýkardýðý gerilim. Bu iki toplumsal fay hattý üzerinde kasýtlý olarak artýrýlan gerilim pretoryan güçlere toplum üzerinde bir savaþ yönetim modeli ve psikolojik savaþ teknikleri uygulama imkaný vermektedir. Ali Bayramoðlu'nun ifadesi ile sivil toplum kuruluþlarý kisvesi altýnda askeri vesayet sisteminin lojistik destek merkezi olarak faaliyet gösteren toplum kesimleri sayesinde bir psikolojik savaþ yürütülmekte ve sivil alana askeri refleksler kazandýrýlmaktadýr. Býr baþka deyiþle, sivil alan da proteryenleþmektedir. Son günlerde bizzat Demirel'in orkestra þefliðinde baþlatýlan, Baykal'la týrmandýrýlan ve rektörler aracýlýðýyla doruða çýkarýlan baþörtüsü gerilimi ve bayrak simgeleþtirilerek kabartýlan, Ertuðrul Kürkçü'nün psikolojik harekat milliyetçiliði olarak adlandýrdýðý, "sözde vatandaþ" nitelemesi ile doruða çýkarýlan milliyetçi dalga, 28 Þubat'la iyice pekiþmiþ olan proteryen otoriterliðin kalmakta ýsrarlý oldugunun býr isaretidir. Açýk hedef hiç þüphe yok ki Avrupa Birliði odaklý deðiþim dalgasýný durdurmakmaktýr. AK Parti iktidarýnýn Meclis'ten yeni geçirmiþ olduðu ceza kanunu da adeta AB yolunda giriþilmiþ bütün reformlarý geçersiz kýlacak þekilde siyasallaþmýþ yargýnýn keyfýliðini daha da artýran bir nitelik taþýmak suretiyle egemenlerin ekmeðine yað sürmüþ olmaktadýr.



20 Haziran 2005

* Bu yazi www.diyarbekir.net'de yayinlanmistir.
http://www.diyarbekir.net/cgi-bin/index.pl?mod=news;op=author_id;id=24